به قلم: حمید ضیا.
با آغاز فصل بهار خیلی از بزرگان کبوترپرانی و مسابقه، در روزهای آتی به کبک کردن کبوترها مشغول میشوند. کاری که سنت دیرینه در کبوترپرانی سنتی، چه ایرانی، چه پاکستانی بوده است. قبل از هرچیز به دلایل این کار میپردازیم تا بتوانیم بهتر به موضوع نگاه کرده و نتیجهای منطقی به دور از احساسات و جانبداری بگیریم. البته ناگفته نماند همانطور که بارها اذعان کردهایم، هر فردی شیوه و روش خود را در کبوترپرانی دارد و هیچ روشی درست مطلق یا غلط مطلق نیست. این روشها تا زمانی که حیوان آزاری محسوب نشوند کاملاً سلیقهای هستند و درست میباشند.
حال به دلایل کبک کردن میپردازیم. گفته میشود: کبوتر را کبک میکنیم تا پرهای سالم، تازه و قوی در بیاورد و در پرش به مشکل برنخورد. یا اینکه اگر کبک نکنیم در تیرماه وسط مسابقات و گرو به لک میروند. این دو دلیل اصلی کبک کردن است. پس ما اگر بتوانیم خلاف این دو را ثابت کنیم احتیاجی به کبک کردن نداریم. یعنی همان برهان خلف.
کبوترهای یک کبوترپران متخصص اصولاً بعد از پرش تیر ماه به گنجهها برگشته و به لک (پرریزی سالانه) میروند و پرهایی نو در میآورند. این پرهای قوی به مدت یک سال یار کبوترها هستند. کبوتری که تا خرداد سال بعد در گنجه و خانه تور محصور است، اگر در شرایط درست و بهداشتی نگهداری شود دلیلی برای خراب شدن پرهایش وجود ندارد. کبوترداری که پرهای کبوترانش کثیف شده یا میشکنند، یا باید در سیستم نگهداریاش تجدید نظر کرده و یا کبوترهایش را کم کند. با این تفاسیر، در فصل بهار به راحتی میتواند پرها را بررسی کرده و فقط پرهای خراب یا کثیف را بکشد.
مورد بعدی ترس از رفتن به لک در دوران مسابقه است، یعنی همان تیر ماه. نقش تغذیه در پَرسازی و پَرریزی بر کسی پوشیده نیست. تغذیهی سیستم سنتی چند ایراد مهم دارد. اولأ از زمانی که پرش و استرس شروع میگردد اکثر کبوترداران به ارزن خالی روی میآورند؛ ارزن خالی یعنی تغییر ناگهانی در رژیم غذایی. این تغییر ناگهانی کبوتر را بعد از مدتی به لک میبرد. مسلماً کبوتری که به او لک مصنوعی (کبکی) داده نشده در این زمان به لک میرود. پس اگر ما تغذیه را عوض نکنیم کبوترها مثل همه پرندگان بعد از تیر به لک میروند. از طرفی «جویِ کامل» در اکثر سبدهای غذایی جای به سزایی ندارد. در صورتی که جو باید غذای اصلی کبوتر پرشی باشد. کبوتری که به جو عادت دارد دارای پرهایی قوی و مستحکم است و بر خلاف نظر قدیمی که میگوید جو کبوتر را به لک میبرد، اصلاً اینطور نیست. بله، اگر به طور ناگهانی به جو روی بیاوریم کبوترهایمان را به لک میبریم. اما کبوتری که جوخور است مثل بقیهی پرندگان بعد از تیر ماه به لک میرود. ایراد بعدیِ تغذیه سنتی ناقص بودن آن است. کبوتر برای ساختن و نگهداری پرها احتیاج به انواع و اقسام دانها دارد. جو، گندم، قره ماش، ارزن و ذرت خوب هستند اما کافی نیستند. تغذیه باید کامل باشد.
