به قلم: حمید ضیا.
وقتی صحبت از جوجه و جوجهکشی میشود، بسیاری از دوستان تصوری غلط از آن دارند. این تصور که یک جفت کبوتر خوب یا عالی را با هم جفت کنند و جوجههای عالی بگیرند تقریباً همهگیر است. اما مسائل مهمی در این راستا رعایت نمیشوند که باعث پایین آمدن کیفیت جوجهها میگردند. در اینجا سعی خواهیم کرد به ترتیب به این موارد نادرست در جوجهکشی بپردازیم.
۱- مهمترین اشتباه جفت کردن و جوجهکشی خارج از فصل مقرر و طبیعی است. بهمن ماه تا خرداد بهترین زمان برای جوجهکشی است. دلایل آن را هم بارها بیان کردهایم که از مهمترین آنها ترشح فراوان هورمون جنسی و کمبود بیماریها است. البته با توجه به منطقهی آب و هوایی این زمان ممکن است کمی زودتر یا دیرتر انتخاب گردد که آن را مربی تشخیص میدهد.
۲- تغذیهی درست و کامل در دوران جوجهکشی نیز موردی است که کمتر رعایت میگردد. خیلی از دوستان به دلیل جفت کردن تعداد بالا توان مالی مهیا کردن دانهای متفاوت را ندارند. به همین دلیل جوجههایی پرورش میدهند که رشد خوبی ندارند. این ضعف شاید به چشم نیاید ولی در بنیهی جوجهها کاملاً موثر است.
دان کامل: جو، ارزن، برنج، تخم جارو، گندم (خیلی کم)، قرهماش، گاودانه، عدس، ماش، ذرت، کتان، بذرک، کلزا، کافشه، شاهدانه، آفتابگردان و نیجر.
۳- دادن آنتیبیوتیک برای جلوگیری از بیماریها اشتباه فاحش بعدی است. قبلاً نیز در این باره مطالبی نوشتهایم. دادن سه قطره آیورمکتین ۱٪ در دهان برای انگلزدایی و دورهی ۵ روزهی مترونیدازول و آمپرولیوم برای کنترل جمعیت پروتوزوآهای داخل بدن تنها داروهایی هستند که استفاده میگردند. واکسن نیز طبق دستور دامپزشک باید زده شود. فراموش نشود که مصرف مرتب پروبیوتیک به جای آنتیبیوتیک ضامن سلامتی جوجهها خواهد بود.
۴- گرفتن ساعت از جوجهها را میتوان یک اشتباه نابودگر نام نهاد. وظیفهی جوجهها فقط جلد شدن، شناسایی منطقه، و برگرداندن بازی و قرص کردن است. اگر به دنبال گرفتن ساعت باشید جوجهها را خراب خواهید کرد. اگر جوجهها خودشان تمایل به پرش سنگین دارند، هیچ ایرادی ندارد. جوجههای خودکار این گونهاند. اما ما نباید فشار به آنها بیاوریم. البته این امر مستلزم شناختن نسل جوجهها است. به همین دلیل نسلسازی از اصول کبوترداری به حساب میآید. کسانی که همیشه جوجهی فلهای خریداری میکنند از این مهم بینصیب هستند.
۵- با جوجهها مثل کهنهها رفتار کردن هم از کارهایی اشتباه رایج است. هستند جوجههایی که در بین کبکیها پرانده میشوند. شاید این کار جنبهی خودنمایی و تسلط برای مربی را نشان بدهد. اما کاری نادرست در رفتار با جوجه است. علاوه بر استرس زیاد که گم شدن و بیمار شدن را به همراه دارد، خیلی از این جوجهها از تکرار یا ارتقای ساعت در سالهای آتی بیبهره میشوند.
۶- تو دهنی زدن را میتوان در کل چه برای جوجه و چه برای کهنه غلط نامید، ولیکن به دلیل قوی نبودن جوجهها، این کار کاملاً مردود است.
۷- تکرار پرش در یک روز. بعضی از کبوترداران ممکن است جوجهها را به دلیل ساعت کمشان چند بار در یک روز هوا کنند. چند روز اول این امر جهت جلد کردن تا زمانی که فشار به جوجهها نیاورد ایرادی ندارد، اما نباید این کار به یک عادت همیشگی تبدیل گردد. دیسیپلین دادن مهمترین قسمت جوجهپرانی است. جوجه باید یاد بگیرد که کارش پرش است و در زمانی که نمیپرد جایش روی نیبندی داخل گنجه است. کسانی که چندین بار جوجهها را در یک روز هوا میکنند، این دیسیپلین را برهم میزنند. پس جوجهها نباید بعد از پرش روی بام یا خانهتور آزاد بگردند، یا اصطلاحاً چِرا کنند.
۸- اشتباه دیگر کمدان گرفتن جوجهها است که آن را قبلاً در مقالهای مفصل بررسی کردیم. خیلی از کبوترداران برای اجتناب از لک رفتن طبیعی جوجهها را برای مدت طولانیای کم دان میگیرند. در آن مقاله کلاً تک دانی را مردود اعلام کردیم.
۹- پراندن و چراندن جوجهها با کهنهها مخصوصاً نرها یک اشتباه بارز دیگر است. استرس وارده از این کار باعث ضعیف شدن، بیمار شدن و حتی باخت کردن جوجهها میگردد.
۱۰- وارد کردن استرس به جوجهها برای پراندن. باید به جوجهها آموزش داد و فهماند که کارشان پرش است. با باز کردن در گنجهها بدون سروصدا و سیاهی کردن آنها باید بلند شوند. جوجه باید عاشق پرواز باشد، نه مجبور. یک مربی خوب با انرژی مثبتش و انتقال آن به جوجهها با آنها رابطه برقرار میکند و آموزششان میدهد. این «جوجههای بدوناسترس» تیپ نمیشوند و در سال دیگر همدیگر را در آسمان پیدا نمیکنند و در آینده «خودکار» میشوند.
۱۱- بسیاری از کبوترداران آموزش بلند شدن و فرود را به جوجهها یاد نمیدهند. این اشتباه باعث ترس جوجه از فرود میگردد. جوجه از ترسش مجبور است ساعتها بپرد و نهایتاً هم یا باخت کند و یا هرز. در هر دو صورت کار مربی ناقص بوده است.
۱۲- پر بستن اشتباهی است که یک مربی کم صبر برای راحتی کار خودش به آن روی میآورد. بستن پر، شوق پرواز را از بین میبرد. از طرفی ممکن است به پرها صدمه بزند که این در پرواز تاثیر منفی میگذارد. این مورد را نیز در مقالههای گذشته به طور مفصل مورد بررسی قرار دادهایم.
۱۳- خراب کردن تغذیهی دوران پرش نیز از اشتباهات رایج است. معمولاً تک دانی (ارزن خالی) و یا کم دانی در کل دوران تمرین عوارض آتی را به دنبال دارد. یک مربی حاذق نوع دان را برای انرژی دادن جهت پرواز قوی انتخاب میکند و نه چیز دیگر. پرش درست در دوران جوجگی تضمین کنندهی پرش عالی در دوران کهنگی است.
با سلام خدمت جناب ضیا
و ممنون از به اشتراک گذاری مطالب علمی و تجربی خودتان
در مورد پربستن جوجه ها سوالی برام ایجاد شده و اون اینه که من چند جوجه پر زور خود را به علت مایه گیر شدن بر اثر ترس از پرندگان شکاری از دست دادم .آیا بهتر نبود که حداقل توپر آنها را میبستم تا نتوانند زیاد بالا بروند و جا را گم کنند؟
سلام دوست عزیز. متاسفم بابت از دست دادن جوجههایتان. شما حتی با توپَر بستن نمیتوانید جلوی مایه رفتن آنها را بگیرید. پس به نظر من بهتر است روی ذات و سوی برگشتشان کار کنید یا روش جلد کردنتان را عوض کنید. با این حال اگر فکر میکنید توپَر بستن تاثیر دارد ایرادی ندارد.
درود
بسیار عالی بود ، لذت بردم
درود بر شما،
ممنون از توجه تان. پیروز باشید.
سلام من یک سوال دارم که . آیا کبوتران پاکستانی بهتر از کبوتر ایرانی هستند مثلا در تیرماه هوای گرم مثل هوای تیرماه بندرعباس ۱۲ ساعت میپرند و کبوتر ایرانی نیست که به این ساعت بپرد؟
درود،
به نظر من هم کبوتر ایرانی و هم پاکستانی وجود دارد که توان پرش سنگین را داشته باشد. حالا ۱۲ ساعت در دمای تیرماه بندرعباس کمی خارج از تصور برای هر نژاد کبوتر است.
سلام با تشکر از اطلاعات مفیدتون من چند تا سوال داشتم. حدود یک ساله یک کبوتر ماده سفید راعبی رو نگهداری میکنم تو حیاط. توی قفس توری بزرگه. بالاشو چیدم پرواز نکنه. آیا براش مشکلی پیش میاد؟ چند وقت پیش یک جفت کبوتر سرخ راعبی هم گرفتم اونام تو حیاطند. دوست ندارم پرواز کنند. میترسم برند دیگه نیاند. الان اینا تخم گذاشتند. باتوجه به اینکه این کبوتر سرخا با کبوتر قدیمیم دعوا میکنند و مجبور شدم جداشون کنم آیا امکان داره با جوجه های خودشونم دعوا کنند؟اصلا راهی هست اینا دعوا نکنند؟راهی هست نر سرخ با ماده ی سفیدم که… ادامهی خواندن
سلام احتمالا جای شما کوچک است که دعوا میکنند. خیر با جوجه ها دعوا نمیکنند. جایشان را بزرگتر کنید
سلام ممنون از آموزشهای عالی شما
ّبی نظیر هستین
در مورد کبوترایی که مست میشن و برش نمیکنن هم توضیح بدین
ممنون میشم
درود،
یک دوره جفتشان کنید و در خرداد ماه بپرانید و در تیر ماه رکورد بگیرد.
عرض سلام و ادب و احترام و تشکر فراوان
استاد بزرگوار بنده در مورد مولتی ویتامین و پروبیوتیک سوال داشتم
دانه های مورد استفاده گندم ارزن قره ماش گاودانه و ذرت و عدس
نان خشک همراه با سبوس و ماسه رودخانه و کربنات کلسیم
آجر قرمز و سنگ نمک هم در اختیار کبوتران هست
آیا باز هم مولتی ویتامین و پروبیوتیک نیاز هست؟
سلام بله ماهی یکی دو یار مولتی ویتامین و هفتهای ۴ روز پروبیوتیک باید بدهید
سلام.ممنون از اطلاعات خوبی که در اختیارمان گذاشتید.من دوتا کبوتر دارم.یک پدر و یک جوجه.الان جوجه یک ماه و نیمه هست و تقریبا از یکماهگی با پدرش دور و بر خونه پرواز میکنن.جوجه هنوز ریزتر از پدرش هست.آیا این شرایط طبیعیه یا نه؟ممنون میشم راهنمایی کنین.
سلام بله طبیعیه
ممنون از مطالب عالیتان…. فرمودید جوجه را فقط جهت جلد باید پراند و نه گرفتن ساعت، سپس جایی دیگر فرمودید جوجه بایستی بداند کارش پرش است… حال سوال اینه که جوجه مثلا بعد از چند بار پراندن، مثلا ده بار؟ میشود گفت جلد است و دیگر نباید پراندش؟ و بعد باید خواباند؟ کبک کرد؟
راستش تازه کارم. و میخوام به شکل دقیق از روز اول پراندن جوجه تا مراحل بعد را بیاموزم…. سپاس
درود
منظور از این حرف این است که به دنبال بالا رفتن ساعت پرش جوجه نباشید. خودش میرود و میپرد، هرچه کرمش باشد. بعد از فرود جایش کنید که بداند کارش فقط پرش است نه چریدن روی بام
سلام
تشکر از مطلب فوق العادتون
بنده تازه وارد هستم و فعلا روی بالکون یک جفت آوردم و الان جوجه دارن (جوجه یک ماهه) امکانش هست که بتونم روی بالکن جلدشان کنم (بالای بالکن سقف داره و مساحتش تقریبا ۵ در ۲ هست
اگر پرهاشون رو بچینم مشکلی پیش نمیاد
باتشکر
سلام
اگر هدفتان پراندن باشد بر بالکن کار سختی است. پرها را ببندید. نچینید
سلام دمت گرم کارت درسته