ژنتیک کبوتر (بخش چهارم)

برگردان به فارسی: حمید ضیا.

نوشته‌ی زیر ترجمه‌ی یکی‌ از مقاله‌های دکتر رابرت منجایل (Dr. ROBERT MANGILE) با عنوان «نگاهی‌ به جوجه‌ی نوزاد کبوتر» است که آن را برای بخش چهارم از سری مطالب «ژنتیک کبوتر» در نظر گرفتیم.

اهمیت بوجود آوردن یک استاندارد ژنتیکی‌ همیشه مورد تقدیر قرار می‌گیرد مخصوصاً وقتی‌ که ما رابطه‌ی بین جوجه‌ی تازه سر از تخم در آورده را با بالغ شده‌ی آن درک بکنیم. در این زمینه فاکتور‌های زیادی هستند که دخالت دارند.

مهم‌تر اینکه همیشه باید به خاطر داشته باشیم که بوجود آوردن چند روش اولیه با در نظر گرفتن نوع کلک یا مو‌های بعد از در آمدن از تخم (NATAL DOWN) و رنگ‌دانه‌ها، هیچ‌گاه بدون خطا نخواهد بود.

حال با دانستن انواع مو‌ها (برای راحتی‌ و کوتاهی‌ از این به بعد از عبارت مو‌ها استفاده می‌کنم) و رنگ پوست جوجه‌ی نوزاد می‌توانیم به رنگی‌ که در سنین بلوغ خواهد داشت برسیم.

وجود گسترده‌ی انواع نژاد‌های کبوتر اهلی ما را بر آن داشته که به دنبال یک سری اطلاعات بنیانی از آغاز شروع زندگی‌ آن بگردیم. این اطلاعات اولیه در بین کبوتران وحشی با اینکه شرایط اقلیمی آن‌ها را اندکی‌ متفاوت کرده است، تقریباً یکسان است. پس به خاطر همین یک‌دستی نسبی‌ و اینکه کبوتر وحشی مبنای استاندارد ماست، ما نیز کبوتر وحشی را برای برداشت‌هایی که از نوزاد‌های کبوتران می‌کنیم، معیار قرار می‌دهیم.

طول مو‌های جوجه‌ی کبوتر وحشی نه بلند و نه کوتاه است. در صورتی که تجربه به من نشان داده است که ژن سوسکی موهای بلندتر و بعضی‌ از نوک قناری‌ها مو‌های کوتاه‌تر نسبت به کبوتر وحشی بوجود می‌آورند.

دکتر هلندر در صفحه‌‌ی چهل کتاب خود با عنوان «اصالت و گذاری به ژنتیک کبوتر (ORIGINS AND EXCURSIONS IN PIGEON GENETICS)» می‌نویسد: «در ابتدا ژن کم‌رنگ (DILUTION) تنها عامل کوتاهی‌ مو (Short_Downed) شناخته می‌شد. اما همین‌طور که دیگر رنگ‌ها و ژن‌ها مورد مطالعه قرار می‌گرفتند مشخص شد که ژن کم‌رنگ (d) تنها عامل نیست. مو‌های کوتاه به صورت معمول در سرور (St)، هوموزایگوت محو، قهوه‌ای محو، سفید زال، کم‌رنگ با چشم‌های صورتی‌، و احتمالاً چندین رنگ دیگر نیز وجود دارد…»

رنگ پوست، نوک، و پا‌های کبوتر چاهی نیز توضیح مختص به خود را دارند. در توضیح رنگ نوک جوجه‌ی تازه سر از تخم در آورده کبوتر وحشی، درک گودوین (DEREK GOODWIN) در صفحه‌ی چهل‌وپنج کتاب خود، «کبوتر‌ها و قمری‌های دنیا (PIGEONS AND DOVES OF THE WORLD)» می‌گوید: «تمام جوجه‌های نوزاد جانوران متفاوتی که من دیده‌ام یا در موردشان خوانده‌ام، دارای رنگ نوک مشابه هستند، به طوری که سر نوک خیلی‌ کم‌رنگ و انتهای آن به سیاهی می‌زند.»

در بین کبوتران اهلی، رنگ سبز یا چاهی دارای تفاوت‌هایی از سبز تیره تا سبز روشن است. بعضی‌‌ها خیلی‌ تیره یا چرکی هستند (مثل سبز دودی) و بعضی‌ دیگر خیلی‌ روشن و شفاف (مثل کبوتر صابونی). این تنوع در کبوتر‌های بالغ را می‌توان در دوران نوزادی در نوک یا پا‌ها دید. آن‌هایی که دارای نوک یا پاهای تیره و سیاه هستند همیشه پر‌های تیره و چرکی خواهند بو داشت و آن‌هایی که دارای نوک یا پاهای سفید هستند همیشه سبز روشن خواهند شد. در بعضی‌ موارد که نوک و پا‌ها خیلی‌ سیاه هستند کبوتر سبز تیره‌ی تیره خواهد شد (عکس شماره ۱). این ترتیب غلظت رنگ نوک و پا‌ها را می‌توان در کبوتر‌های قهوه‌ای، قرمز و یا دیگر جهش‌ها نیز پیدا کرد. پس به عنوان یک قانون عمومی این را در نظر داشته باشید هرچه نوک تیره‌تر باشد پا‌ها نیز تیره‌تر خواهند بود (استثنا هم وجود دارد).

بعضی‌ ژن‌ها مثل قهوه‌ای یا قرمز مغلوب دارای سر نوک قرمز بر روی نوک کم‌رنگ هستند. جوجه‌های نوزاد کبوتر قرمز معمولاً دارای نوک خاکی یا قهوه‌ای تیره هستند. زاغ مسی یا KITE دارای رنگ شکلاتی تیره روی نوک و پا‌ها است. سفید مغلوب (سفید چشم سیاه) یا رنگ‌های کم‌رنگ شده (مثل هما دودی کم‌رنگ) کلاً رنگ سر نوک ندارند و نوک و پا‌هایشان نیز هم‌رنگ بدن‌شان است. جوجه‌های نوزاد سرور و رنگ‌های کم‌رنگ می‌توانند هم نوک‌های رنگی‌ و هم نوک‌های بی‌رنگ، مطابق ژنتیک پشت‌شان داشته باشند.

سفید زال (Albino) و دیگر چشم صورتی‌‌ها کلاً در تمام بدن به جای اینکه رنگ گوشت بدن باشند صورتی‌ هستند. فاقد سر نوک رنگی‌ می‌باشند و مو‌های آن‌ها به شدت کوتاه است و دارای چشمانی صورتی‌ هستند.

اگر بخواهیم می‌توانیم در مورد رابطه‌ی ظاهری یک نوزاد کبوتر با دوران بلوغ آن یک کتاب بنویسیم. آن‌قدر ترکیب‌های ژنتیکی مختلف وجود دارند که شکل ظاهری یک جوجه یا کبوتر بالغ را می‌سازد که فقط یک کبوتر باز حرفه‌ای، با دانستن علم ژنتیک، به طور نسبی‌ از آن با خبر است. این مطالعات نباید منحصر به طول مو، رنگ نوک، رنگ سر نوک و یا پا‌ها بشود. برای مثال بعضی‌ از جوجه‌ها گردن خود را عقب‌تر نگاه می‌دارند یا فرم کمر آن‌ها متفاوت است. هر یک از این مشخصات می‌تواند کمکی‌ به بهتر شناختن کبوتر‌ها و پیش‌بینی‌ آینده‌ی آن‌ها بکند.

علائم اختصاری بعضی‌ از ژن‌ها:

تنوع ژنتیکی‌ در بین کبوتران نژاد‌های مختلف بر هیچ‌کس پوشیده نیست. گستردگی این ژن‌ها باعث شده است که آن‌ها را در دانشگاه‌های معتبر دنیا تدریس کرده و تحقیقات بر روی کبوتر انجام بدهند. به خاطر همین تنوع و اهمیت این ژن‌ها، برای هر ژنی یک اسم انتخاب شده و برای هر ژن یک علامت اختصاری. این علائم اختصاری کار نوشتن ترکیب ژنتیکی‌ یک کبوتر را آسان می‌کنند. همچنین نشان‌گر غالب یا مغلوب بودن ژن هستند. اگر علامت اختصاری با حرف بزرگ آغاز شود آن ژن غالب، در غیر این‌ صورت مغلوب است. در صورتی که حرف علامت اختصاری یک ژن با حروف کوچکی در بالای آن همراه باشد، نشان‌گر آلل‌های مختلف آن ژن است. مثلاً: C ،C^L ،C^T که آلل‌های مختلف زاغ سبز یا مخملی هستند. در جدول زیر سعی‌ خواهیم کرد ژن‌هایی را که در کبوتر‌های ایرانی‌ یافت می‌شوند مشخص کرده و نوع آن‌ها را بیان کنیم. فراموش نکنید که این‌ها فقط قسمتی‌ از ژن‌های کبوتر هستند.

امیدواریم که سری مباحث ژنتیک مورد توجه و استفاده‌ی دوستان قرار گرفته باشد. همان‌طور که در بالا عرض کردیم به خاطر گستردگی زمینه‌ی ژن‌های کبوتر، می‌توان کتاب‌ها نوشت که هم از حوصله خارج است و هم اینکه در کبوتربازی ایرانی‌ نیازی به آن نیست. در صورتی که شما همراهان گرامی مایل باشید که بیشتر از آنچه مورد نیازتان است بدانید، می‌توانید به کتاب‌هایی که در طول این مقالات به آن‌ها اشاره شد رجوع کنید، و یا اگر فکر می‌کنید کاستی‌یی در این مقاله‌ها وجود دارد، لطف بفرمایید و آگاه‌مان کنید تا به آن بپردازیم.