جستار کوتاهی در باب فرهنگ کبوترداری در ایران

به قلم: محسن صادقی.

کبوتر و کبوترداری از دیرباز جایگاه والایی در جامعه و فرهنگ ما داشته است؛ به طوری که اگر کمی با کنجکاوی و موشکافانه به عقبه‌ی آن در یکصد سال اخیر بنگریم نتایج جالبی به دست خواهیم آورد؛ که البته شرح آن خود نیازمند فرصتی مناسب و مطلبی جدای از این جستار کوتاه است. ولی شوربختانه اگر با نگاهی به دور از تعصب به آن بنگریم، در سال‌های اخیر همچون دیگر مسائل فرهنگی، در مورد کبوترداری هم جز پسرفت، اندوخته‌ای در دست نداریم.
پرسش و پاسخ زیر بریده‌ای است از مصاحبه‌ی آقای هری شانون (Harry Shannon) که با ۲۲ ساعت و ۵ دقیقه در سال ۱۹۹۵، رکورددار پرواز کبوتر تیپلر در دنیا هستند. بیایید اولین پرسشی که از آقای شانون شده و پاسخی که ایشان دادند را ببینیم:

– How long have you had pigeons and in particular Tipplers? Why Tipplers?

Harry Shannon: I started in my early teens. First competition was August 1950 with young birds in North Ireland. Tipplers flew 3 hours, 30 minutes.

در پرسش نخست و آغازینِ مصاحبه از ایشان پرسیده شده که چندوقت است که کبوتر دارید، به ویژه تیپلر و چرا تیپلر را انتخاب کردید؟
آقای شانون در پاسخ گفتند که از سال‌های آغازین نوجوانی پرورش کبوتر را آغاز کردند؛ و نکته‌ی جالب اینجاست که نخستین بار در سال ۱۹۵۰ در مسابقات تیپلر شرکت کردند و در آن مسابقه رکوردشان ۳ ساعت و ۳۰ دقیقه بوده است! سال ۱۹۵۰ یعنی دقیقاً چهل‌وپنج سال قبل از اینکه ایشان رکورد جهانی را ثبت کنند. ببینید نتیجه‌ی چهل‌وپنج سال کوشش و تلاش و رنج چه بوده و چه شده است.

کبوتران آقای هری شانون که در تاریخ ۱۹۹۵/۰۵/۲۱ رکورد جهانی مسابقات کبوتران تیپلر را با ۲۲ ساعت و ۵ دقیقه به ثبت رساندند.

ادامه‌ی خواندن… “جستار کوتاهی در باب فرهنگ کبوترداری در ایران”

داروهای مهم و مورد نیاز در داروخانه‌ی هر کبوتردار

به قلم: حمید ضیا.

دارو چیزی نیست که ما خودمان بی‌حساب و کتاب به پرنده‌های‌مان بدهیم. ابتدا باید بیماری شناسایی شود بعد داروی آن تعیین گردد که این هم تخصص دامپزشک است. پس باید سعی کنیم برای بیماری‌های کبوتر نسخه نپیچیم، مخصوصاً برای بیماری‌های عجیب و غریب.

برای کبوتر چند بیماری شناخته شده وجود دارد که به جز این بیماری‌ها در مورد هر بیماری دیگر باید با دکتر مشورت شود. اگر در داروخانه‌تان این چند قلم را نگه دارید ۷۵٪ مشکلات کبوترهای‌تان حل می‌گردند:


۱- پروبیوتیک (Probiotic) (بسیار مهم):

عامل اصلی پیشگیری از اکثر بیماری‌ها. به صورت روزانه باید در آب مصرف شود.

۲- آیورمکتین ۱٪ (Ivermectin 1%):

ضد انگل داخلی و شپش است و سالی یک یا دو بار به صورت سه قطره در دهان باید مصرف شود. برای جوجه‌ها، به محض جداسازی از والدین و والدین یک ماه قبل از جفت‌کردن، داده شود.

ادامه‌ی خواندن… “داروهای مهم و مورد نیاز در داروخانه‌ی هر کبوتردار”

بیانیه‌ی جهانی حقوق حیوانات

این تفکر که حیوانات در مقایسه با انسان‌ها «پست‌تر» هستند و صرفاً به این دلیل که چون آن‌ها با پر یا پشم زاده شده‌اند ما می‌توانیم از آن‌ها استفاده کنیم، تعصبی غیر معقول و ناعادلانه در برابر سایر گونه‌ها است. بد نیست بدانید پنجاه سال پس از تصویب «اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر (UDHR)» در مجمع عمومی سازمان ملل متحد (در سال ۱۹۴۸) حامیان حقوق حیوانات دهم دسامبر ۱۹۹۸ را برای اولین بار به عنوان «روز جهانی حقوق حیوانات» اعلام کردند. در واقع بیانیه‌ی جهانی حقوق حیوانات (Animal rights) رسماً در تاریخ ۱۵ اکتبر ۱۹۷۸ در شورای مرکزی یونسکو در شهر پاریس اعلام شد. مفاد این بیانیه از سوی اتحادیه‌ی بین المللی حقوق حیوانات در سال ۱۹۸۹ مورد تجدید نظر قرار گرفت و در سال ۱۹۹۰ به رئیس مجمع عمومی یونسکو تسلیم و در همان سال انتشار یافت.

با توجه به منشاء یکسان زندگی تمامی موجودات که ریشه‌ی مشترک داشته و در مسیر سیر تکامل متنوع گشته‌اند و با توجه به اینکه تمام موجودات زنده دارای حق طبیعی هستند، هر حیوانی با سیستم عصبی، از حقوق ویژه‌ای برخوردار است. قطعاً نقض قوانین و حتی بی‌خبری محض از این حقوق طبیعی، فجایع عظیمی نسبت به تخریب طبیعت انجام شده و همواره آدمیان به سمت ارتکاب به انواع خشونت‌ها نسبت به حیوانات سوق داده می‌شوند. باید توجه داشت که هم‌زیستی گونه‌ها برای انسان نشانه‌ای است تا حق زندگی کردن دیگر گونه‌های حیوانات را به رسمیت بشناسد. قطعاً احترام گذاشتن انسان به حیوانات، جدا از احترام گذاشتن انسان‌ها به یکدیگر نخواهد بود.
بدین‌وسیله اعلان می‌گردد که:

ادامه‌ی خواندن… “بیانیه‌ی جهانی حقوق حیوانات”

کبوتر مایه‌رو و کبوتر بالا‌ و‌ پایین کن (کبوتر نوین بلندپرواز ایرانی)

به قلم: حمید ضیا.

در مقالات گذشته در مورد استاندارد کبوتر پرشی و آنچه ایده‌آل است بسیار گفته‌ایم. آن‌ها را چه روی زمین که سی درصدِ شناخت کبوتر است و چه در آسمان بررسی کرده‌ایم، پس به تکرار مکررات نمی‌پردازیم. 

کبوترهای بلند پرواز ایرانی از نظر مایه‌گیر شدن به دو دسته اصلی تقسیم می‌گردند. دسته اول آن‌هایی که اصطلاحاً بالا و پایین می‌کنند و دسته دوم آن‌هایی که به دل مایه می‌چسبند. سوال این است که کدام نوع بهتر هستند و چرا؟

برای بهتر بررسی کردن، باید اول به شرایط آب و هوایی نظری انداخت. ایران به عنوان کشوری که رو به خشکی مفرط از بی‌آبی و گرمای مزاید می‌رود، در اکثر نقاط پرش برای کبوتران بسیار سخت و نفس‌گیر می‌شود. این با در نظر نگرفتن آلودگی هوا و به شرط هوای تمیز است که اگر آلودگی را به آن اضافه کنیم دیگر شرایط از وضعیت بد به وخیم تمایل پیدا می‌کند. وجود این نوع آب و هوا مسلماً کبوتر مقاوم می‌طلبد. کبوتری که بتواند از پس این شرایط بر بیاید. 

در قدیم اکثر شهرهای ایران آب و هوایی معتدل و چهار فصل داشته و به قول قدیمی‌ها ییلاق و قشلاق‌های دلچسبی در این سرزمین خوش آب و هوا وجود داشته. این مهم بر سبک‌و‌سیاق کبوترپرانی نیز تاثیر به سزایی گذاشته که مهم‌ترین آن‌ها سبک پرش بالا و پایین کردن و نمایش دادن کبوترها بود. در یک آب و هوای معتدل کبوترها به راحتی به دل مایه رفته ساعتی پریده و پایین می‌آیند و دوباره اوج می‌گیرند. این کار در طول روز چندین بار تکرار می‌گردد که به آن «نمایش» می‌گویند. کبوتر در یک آب و هوای معتدل به راحتی چندین بار بالا و پایین می‌کند بی‌آنکه فشاری را متحمل گردد.  البته از نظر آناتومی کبوتر این بالا و پایین کردن‌ها را جهت دریافت اکسیژنِ بیشتر انجام می‌دهد. همان‌‍طور که می‌دانیم هر چقدر از سطح زمین بالاتر می‌رویم اکسیژن رقیق‌تر شده و عمل تنفس سخت‌تر می‌گردد. کبوتر برای دریافت اکسیژنِ بیشتر ارتفاعش را کم می‌کند و پس از اکسیژن‌گیری دوباره اوج می‌گیرد. 

خب، این برای قدیم بود که دمای هوا نهایتا ۳۵ درجه می‌شد و اکثر روزهای تابستان مخصوصاً تیر ماه مطبوع و دلنشین بود. اما با عوض شدن شرایط زیست محیطی، ما نیز باید سبک پرش کبوتران‌مان را عوض کنیم. در آب و هوای امروزی ایران، کبوتری که از اوج به تنگ بام بیاید به سختی می‌تواند دوباره خود را به اوج برساند. دلیل آن هم کاملاً مشخص است. وقتی کبوتر تا ۱۰۰ متری بام پایین بیاید که معمولاً نزدیک به ظهر است دمای حاصله از انعکاس خورشید ممکن است به بالای ۴۰ درجه برسد، همین امر بالا رفتن را برای کبوتری که ۴ تا ۶ ساعت پریده و نیمه خسته است بسیار دشوار می‌کند. در نظر بگیرید سر ظهر کبوتری که تا تنگ بام آمده باید حداقل دوباره ۷۰۰ متر اوج بگیرد تا به هوای خنک‌تر برسد. همین پرش ده بیست دقیقه‌ای می‌تواند دمار از کبوتر در بیاورد. برای اثبات این حرف به لیست مسابقات نگاه کنید. خواهید دید که هر بار که کبوترها به تنگ بام آمده‌اند خیل عظیمی از آن‌ها نشسته‌اند. چون همین بالا رفتن در گرمای شدید انرژی هنگفتی از آن‌ها می‌گیرد. 

ادامه‌ی خواندن… “کبوتر مایه‌رو و کبوتر بالا‌ و‌ پایین کن (کبوتر نوین بلندپرواز ایرانی)”

چرا کبوترهای‌مان را کبک نمی‌کنیم؟

به قلم: حمید ضیا.

با آغاز فصل بهار خیلی از بزرگان کبوترپرانی و مسابقه، در روزهای آتی به کبک کردن کبوترها مشغول می‌شوند. کاری که سنت دیرینه در کبوترپرانی سنتی، چه ایرانی، چه پاکستانی بوده است. قبل از هرچیز به دلایل این کار می‌پردازیم تا بتوانیم بهتر به موضوع نگاه کرده و نتیجه‌ای منطقی به دور از احساسات و جانبداری بگیریم. البته ناگفته نماند همان‌طور که بارها اذعان کرده‌ایم، هر فردی شیوه و روش خود را‌ در کبوترپرانی دارد و هیچ روشی درست مطلق یا غلط مطلق نیست. این روش‌ها تا زمانی که حیوان آزاری محسوب نشوند کاملاً سلیقه‌ای هستند و درست می‌باشند.

حال به دلایل کبک کردن می‌پردازیم. گفته می‌شود: کبوتر را کبک ‌می‌کنیم تا پرهای سالم، تازه و قوی در بیاورد و در پرش به مشکل برنخورد. یا اینکه اگر کبک نکنیم در تیرماه وسط مسابقات و گرو به لک می‌روند. این دو دلیل اصلی کبک کردن است. پس ما اگر بتوانیم خلاف این دو را ثابت کنیم احتیاجی به کبک کردن نداریم. یعنی همان برهان خلف.

کبوترهای یک کبوترپران متخصص اصولاً بعد از پرش تیر ماه به گنجه‌ها برگشته و به لک (پرریزی سالانه) می‌روند و پرهایی نو در می‌آورند. این پرهای قوی به مدت یک سال یار کبوترها هستند. کبوتری که تا خرداد سال بعد در گنجه و خانه تور محصور است، اگر در شرایط درست و بهداشتی نگه‌داری شود دلیلی برای خراب شدن پرهایش وجود ندارد‌. کبوترداری که پرهای کبوترانش کثیف شده یا می‌شکنند، یا باید در سیستم نگه‌داری‌اش تجدید نظر کرده و یا کبوترهایش را کم کند. با این تفاسیر، در فصل بهار به راحتی می‌تواند پرها را بررسی کرده و فقط پرهای خراب یا کثیف را بکشد. 

مورد بعدی ترس از رفتن به لک در دوران مسابقه است، یعنی همان تیر ماه. نقش تغذیه در پَرسازی و پَرریزی بر کسی پوشیده نیست. تغذیه‌ی سیستم سنتی چند ایراد مهم دارد. اولأ از زمانی که پرش و استرس شروع می‌گردد اکثر کبوترداران به ارزن خالی روی می‌آورند؛ ارزن خالی یعنی تغییر ناگهانی در رژیم غذایی. این تغییر ناگهانی کبوتر را بعد از مدتی به لک می‌برد. مسلماً کبوتری که به او لک مصنوعی (کبکی) داده نشده در این زمان به لک می‌رود. پس اگر ما تغذیه را عوض نکنیم کبوترها مثل همه پرندگان بعد از تیر به لک می‌روند. از طرفی «جویِ کامل» در اکثر سبدهای غذایی جای به سزایی ندارد. در صورتی که جو باید غذای اصلی کبوتر پرشی باشد. کبوتری که به جو عادت دارد دارای پرهایی قوی و مستحکم است و بر خلاف نظر قدیمی که می‌گوید جو کبوتر را به لک می‌برد، اصلاً اینطور نیست. بله، اگر به طور ناگهانی به جو روی بیاوریم کبوترهای‌مان را به لک می‌بریم. اما کبوتری که جوخور است مثل بقیه‌ی پرندگان بعد از تیر ماه به لک می‌رود. ایراد بعدیِ تغذیه سنتی ناقص بودن آن است. کبوتر برای ساختن و نگه‌داری پرها احتیاج به انواع و اقسام دان‌ها دارد. جو، گندم، قره ماش، ارزن و ذرت خوب هستند اما کافی نیستند. تغذیه باید کامل باشد.

ادامه‌ی خواندن… “چرا کبوترهای‌مان را کبک نمی‌کنیم؟”