دسته: مقاله‌ها

به قلم: حمید ضیا.

ﻗﺒﻞ اﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻻﺯﻡ می‌بینم ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﻜﺘﻪ‌ی ﻣﻬﻢ اشاره‌کنم. ﻧﻜﺘﻪ اﻭﻝ اینکه ﻣﺎ ﺩﺭ اﻳﻦ ﻣﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﻤﻮﻣﻴﺎﺕ می‌پردازیم ﻧﻪ استثنائات. ازاین‌رو ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺩﺭ بعضی ﻛﺒﻮﺗﺮﻫﺎ استثنائاتی ﭘﻴﺪا شوند ﻛﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﻫﻤﺨﻮانی ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻳﺎ ﻣﻐﺎﻳﺮﺕ ﺩاﺷﺘﻪ ﺑﺎشند. اﻳﻦ دقیقاً اشتباهی است که بعضی اﺯ ﻛﺒﻮﺗﺮﺩاﺭاﻥ ﻣﻮﻗﻊ اﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﺮﺗﻜﺐ می‌شوند و ﺁﻥ استثنائات ﺭا ﺳﺮﻟﻮﺣﻪ ﻗﺮاﺭ می‌دهند. ﻓﻘﻄ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻛﻪ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺧﻮبی داشته‌اند ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺧﺎﺹ ﺩاﺷﺘﻪ، اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭا ﺑﻪ ﻫﻤﻪ‌ی ﻛﺒﻮﺗﺮﻫﺎ ﺗﻌﻤﻴﻢ می‌دهند و ﺑﺮ اﺳﺎﺱ ﺁﻥ ﻛﺒﻮﺗﺮ اﻧﺘﺨﺎﺏ می‌کنند.

همان‌طور ﻛﻪ عنوان اﻳﻦ ﻣﺘﻦ ﻧﺸﺎﻥ می‌دهد ﻧﻜﺘﻪ ﺑﻌﺪی ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﺒﻮﺗﺮ بلندپرواز مدنظر اﺳﺖ ﻧﻪ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﺑﺎطنی. پرشی ﺑﻮﺩﻥ ﻳﻚ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻋﺎﻣﻞ بستگی ﺩاﺭﺩ: ﻇﺎﻫﺮ و ﺫاﺕ. ﻣﺎ نمی‌توانیم ﺫاﺕ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺭا ﺑﺒﻴﻨﻴﻢ و ﺗﻨﻬﺎ ﺭاﻩ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺫاﺕ، ﻣﺤﻚ ﺯﺩﻥ ﻛﺒﻮﺗﺮ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺪ ۲۵ ﻳﺎ ۳۰ ﺩﺭﺻﺪ ﻫﺪﻑ ما را ﺩﻧﺒﺎﻝ می‌کنند ﺭا می‌توان ﺩﻳﺪ و ﺑﺮﺭسی ﻛﺮﺩ. بعضی اﻓﺮاﺩ ﻣﺪعی ﺩﺭﺻﺪ ﺑﺎﻻﺗﺮی اﺯ اﻳﻦ «ظاهرخوانی» ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﺎ ﻧﻪ آن را ﻛﺘﻤﺎﻥ ﻛﺮﺩﻩ و ﻧﻪ تائید می‌کنیم. ﻣﺜﺎﻝ همیشگی ﻣﺎ ﺩﺭ اﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺨﺺ ورزشکاری است ﻛﻪ ﺑﺪنی کاملاً آماده و ﻋﻀﻼنی ﺩاﺭﺩ اﻣﺎ ﻣﺎ نمی‌توانیم ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ ﻛﻪ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ ﻗﺪﺭﺕ و ﺗﺤﻤﻞ سختی ﺩﻭﻳﺪﻥ ﻳﻚ ﺩﻭی ﻣﺎﺭاﺗﻦ و ﻳﺎ ﺣﻤﻞ ﻳﻚ ﻭﺯﻧﻪ‌ی ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺭا ﺩاﺭﺩ. اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ اﻣﺮ بازمی‌گردد ﺑﻪ ﺫاﺕ و ﻗﺪﺭﺕ ﻧﻔﺲ اﻭ. ﻧﻜﺘﻪ‌ی ﺁﺧﺮ این است ﻛﻪ ﻛﺒﻮﺗﺮﻫﺎی مورد بحث ﻣﺎ ﻛﺒﻮﺗﺮﻫﺎی ﭘﺮﻳﺪﻩ و ﺟﻮاﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻪ ﺟﺎﺧﻮاﺏ و ﭘﻴﺮ.

ﺣﺎﻝ به‌صورت ﻋﻤﻮمی ﻳﻚ ﻛﺒﻮﺗﺮ بلندپرواز اﻳﺮانی ﺑﺎﻳﺪ ﭼﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ظاهری‌ای ﺩاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟

• ﻗﺒﻞ اﺯ هر چیز ﺳﻼﻣﺖ اﻭ مدنظر اﺳﺖ. ﻳﻚ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺳﺎﻟﻢ ﭘﻒ نمی‌کند، ﻧﻮﻙ و پاهایش ﭘﺮﺧﻮﻥ و ﺩاﺭای ﭘﺮﻫﺎیی ﺗﻤﻴﺰ و شفاف اﺳﺖ.
• ﻫﻤﻮاﺭﻩ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺭا ﺭﻭی ﺯﻣﻴﻦ ﺻﺎﻑ ﺑﺮﺭسی ﻛﻨﻴﺪ ﻧﻪ ﺭﻭی نی و ﻳﺎ ﺟﻌﺒﻪ. ﭼﺮاﻛﻪ ﺩﺭ اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻭﺿﻌﻴﺖ طبیعی‌اش ﺭا ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ می‌گذارد. درحالی‌که ﺭﻭی نی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺩﻻﻳﻞ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدﻥ نی، ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺧﻮﺩ ﺭا ﺧﻮﺏ ﻧﺸﺎﻥ ﺑﺪﻫﺪ.
• مسلماً ﻳﻚ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﭘﺮﻳﺪﻩ ﺑﺪنی ﻋﻀﻼنی ﺩاﺭﺩ. اﻳﻦ ﺑﺪﻥ ﻋﻀﻼنی ﺑﺎﻋﺚ می‌گردد ﻛﻪ ﻓﺮم و اﺳﺘﻴﻞ ﺧﺎصی ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﮕﻴﺮﺩ. اﻭﻟﻴﻦ ﭼﻴﺰی ﻛﻪ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ می‌آید ﺳﻴﻨﻪ‌ی روبه‌جلو است. ﻋﻀﻼﺕ ﺳﻴﻨﻪ به‌عنوان کمک‌کننده ﺩﺭ ﭘﺮﻭاﺯ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮﺏ و ﻗﻮی ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺳﻴﻨﻪ‌ی ﻗﻮی روبه‌جلو و ﺑﺎﻻﺳﺖ ﻛﻪ درنتیجه‌ی اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ، ﺑﺪﻥ خالتی اریب ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺩﻡ ﭘﻴﺪا می‌کند. یعنی اﻧﺘﻬﺎی ﺩﻡ ﺑﺎ ﺯﻣﻴﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﻧﺎﻣﺤﺴﻮﺱ پیداکرده و ﻳﺎ ﻧﺰﺩﻳﻚ زمین قرار می‌گیرد. ﻓﺮاﺥ ﺑﻮﺩﻥ ﺳﻴﻨﻪ تأثیری ﺩﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﭘﺮﻭاﺯ ﻧﺪاﺭﺩ. ﺳﻴﻨﻪ‌ی ﻓﺮاﺥ ﻓﻘﻄ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻮﻉ ﭘﺮﺵ ﺭا آرام‌تر ﻳﺎ اصطلاحاً نرم‌پر کند. سینه‌های جمع‌وجور عموماً ﺗﻴﺰ ﭘﺮﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ به خاطر ﺳﻂﺢ ﺗﻤﺎﺱ ﻛﻤﺘﺮ آﻥ ﺑﺎ ﻫﻮا ﺩﺭ ﺣﻴﻦ ﭘﺮﻭاﺯ ﺑﺎﺷﺪ. به‌هرﺣﺎﻝ ﺩﺭ ﻫﺮ دو صورت ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺑﺎﻳﺪ سینه‌اش ﺭا ﺟﻠﻮ ﺑﺪﻫﺪ و ﺑﺎﻻ ﺑﻜﺸﺪ.
• ﺳﺮ و ﮔﺮﺩﻥ ﺑﺎﻳﺪ کمی ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻋﻘﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺳﺮ و ﮔﺮﺩﻥ ﺁﻭﻳﺰاﻥ و روبه‌جلو ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﻋﻀﻼﺕ ﺿﻌﻴﻒ گردن اﺳﺖ. ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺩاﺭای ﻋﻀﻼتی ﻗﻮی ﺩﺭ اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ اﺳﺖ.

ادامه‌ی خواندن… “مشخصات ظاهری کبوتر بلندپرواز ایرانی”

به قلم: حمید ضیا.

ﻗﺒﻞ اﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻻﺯﻡ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺯ ﺳﻴﺴﺘﻢ سوخت‌وساز ﻣﻮاﺩ ﻏﺬایی ﺩﺭ ﺑﺪﻥ ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺁﻧﺎﻟﻴﺰی ﺩاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﻋﻠﻢ و ﺩﻳﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﭼﻪ دانه‌ای تأمین‌کننده ﭼﻪ ﻣﻮاﺩی ﻫﺴﺖ ﻣﺎ می‌توانیم ﺁﻧﭽﻪ ﺭا ﻛﻪ ﺑﺪﻥ ﻳﻚ ﻛﺒﻮﺗﺮ بلندپرواز سنگین‌پر ﻧﻴﺎﺯ ﺩاﺭﺩ ﺩﺭ اﺧﺘﻴﺎﺭﺵ ﻗﺮاﺭ ﺑﺪﻫﻴﻢ و اﺯ پرش‌های طولانی‌اش ﻟﺬﺕ ﺑﺒﺮﻳﻢ.

ﻣﻮاﺩ ﻏﺬایی را ازنظر ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﺮﮊی ﺑﻪ چهار ﺩﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ می‌کنند:

       ۱- ﻗﻨﺪﻫﺎ: ﻗﻨﺪﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻘﻴﻪ ﺩاﺭای مولکول‌های شکننده‌تری ﻫﺴﺘﻨﺪ و سریعاً ﺗﻮﺳﻄ ﺑﺪﻥ ﺟﺎﻧﺪاﺭاﻥ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ، ﻭاﺭﺩ ﺧﻮﻥ ﺷﺪﻩ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ اﻧﺮﮊی می‌گردند.

       ۲- کربوهیدرات‌ها: کربوهیدرات‌ها (ﻧﺸﺎﺳﺘﻪ) ﺩﺭ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺩﻭﻡ ﻗﺮاﺭ ﺩاﺭﻧﺪ و ﺑﺪﻥ ﺑﺮای اﻧﺠﺎﻡ اﻳﻦ فعل‌وانفعال‌ها ﻣﺪﺕ طولانی‌تری ﺭا ﺭﻗﻢ می‌زند و ﻛﺮﺑﻮﻫﻴﺪﺭاﺕ اﻧﺮﮊی ﺧﻮﺩ ﺭا آهسته‌تر ﺁﺯاﺩ می‌کنند.

       ۳- چربی‌ها: چربی‌ها ﺩﺭ ﺭﺩﻩ ﺳﻮﻡ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻣﻨﺒﻊ اﻧﺮﮊی ﺑﺮای ﺳﻮﺧﺘﻦ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻗﻮﻩ ﻣﺤﺮﻛﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ. به همین ﺩﻟﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻮاﺭﻩ ﺩﺭ ﺑﺪﻥ ﺫﺧﺎﻳﺮ ﭼﺮبی ﺭا ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ می‌کنیم.

       ۴- پروتئین‌ها: پروتئین‌ها ﺑﻪ ﺻﻮﺭتی ﻣﺠﺰا ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ اﻧﺮﮊی می‌گردند. ﻭﻇﻴﻔﻪ اصلی‌شان ﺗﺮﻣﻴﻢ و ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻋﻀﻠﻪ ﺩﺭ ﺑﺪﻥ اﺳﺖ. پروتئین‌ها اﺯ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺭﻓﺘﻦ ﻋﻀﻼﺕ ﺩﺭ اﺛﺮ فعالیت‌های ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی می‌کنند.

ﺣﺎﻝ ﺑﺎ ﺩاﻧﺴﺘﻦ اﻳﻦ ﻣﻮاﺭﺩ می‌توانیم به‌راحتی ﺣﺪﺱ ﺑﺰﻧﻴﻢ ﻛﻪ ﭼﻪ ماده‌ای اﻭﻝ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ اﻧﺮﮊی می‌گردد. ﻗﻨﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺮاﺣﻞ اﻭﻟﻴﻪ ﭘﺮﻭاﺯ عهده‌دار تأمین اﻧﺮﮊی ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻛﺒﻮﺗﺮی ﻛﻪ ﺑﺪﻧﺶ ﻣﻘﺪاﺭ ﻻﺯﻡ ﻗﻨﺪ ﺭا ﺩاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ شاداب‌تر و پرانرژی‌تر اﺯ ﻛﺒﻮﺗﺮی ﻛﻪ اﻳﻦ ﻗﻨﺪ ﺭا ﺩﺭ ﺑﺪﻥ ﻧﺪاﺭﺩ اﺯ ﺟﺎ ﻛﻨﺪﻩ می‌شود و اﻭﺝ می‌گیرد. معمولاً ﭼﻮﻥ ﻣﻨﺒﻊ اصلی ﺗﻐﺬﻳﻪ‌ی ﻛﺒﻮﺗﺮ ﺩاﻥ و ﻏﻠﻪ ﻫﺴﺖ، ﻗﻨﺪ ﺑﺪﻥ آن‌قدر ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ساعت‌ها ﺩﻭاﻡ ﺑﻴﺎﻭﺭﺩ. ﭘﺲ ﺩﺭ ﺳﺎﻋﺎﺕ اﻭﻟﻴﻪ تمام‌شده. اﻣﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﻗﻨﺪ ﻛﻢ ﻳﻚ ﺁﻏﺎﺯ ﺧﻮﺏ و دل‌چسب ﺑﻪ ﭘﺮﻭاﺯ ﻛﺒﻮﺗﺮ می‌دهد و اﻭ ﺭا ﻗﺎﺩﺭ می‌کند ﺗﺎ ﺧﻮﺩ ﺭا باصلابت ﺑﻪ ﺩﻝ ﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ و ﺗﺎ یکی دوساعتی اﺯ اﻳﻦ اﻧﺮﮊی ﺳﺮﻳﻊ و ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻟﺬﺕ ﺑﺒﺮﺩ.

ادامه‌ی خواندن… “ﺗﻐﺬﻳﻪ‌ی ﻛﺎﻣﻞ و ﺩﺭﺳﺖ ﻛﺒﻮﺗﺮ پرشی”

به قلم: حسین-اص.

برای موفقیت در کبوتربازی خیلی مهم است که با قوانین اصلاح‌نژاد آشنایی خوبی داشته باشیم. ممکن است بنده یک گروبند باشم و برای موفقیت در مسابقه بروم از چندین نفر کبوترباز قدیمی که جوجه‌کشی می‌کنند، کل یک دهان جوجه‌ی آن‌ها را خریداری کنم و جمعاً مثلاً ۵۰۰ جوجه بخرم و پس از جلد کردن و امتحان و پراندن، از بین آن‌ها تنها ۱۵۰ تای برتر (یا کمتر) را انتخاب کنم و بقیه را رد کنم. حال من می‌توانم با این تعداد گرو ببندم و حتی ممکن است گرو را ببرم. اما نکته‌ای که هست این است بنده فقط گروبند خوبی هستم نه اصلاح‌نژادگر خوب! در واقع کاری که انجام شده صرفاً گزینش کبوتران استقامتی‌تر بوده و اصلاح‌نژادی انجام نداده‌ام. برای سال‌های بعد هم ممکن است باز نیاز شود این روند را ادامه دهم، چون با صرف کلی وقت و انرژی برای جوجه‌کشی از این کبوتران عموماً نتیجه دلخواه کسب نخواهد شد. با این روش بی‌دغدغه می‌توانم با پرداخت مبلغی نه چندان زیاد کبوتران مسابقه‌ای تهیه کنم که مطمئنم جواب می‌دهند. ممکن است کبوتری که خریداری کرده‌ام خودش ساعت خوبی بیاورد اما در جوجه‌کشی نتیجه مطلوب ندهد. اما اگر من اصلاح‌کننده توانایی باشم می‌توانم کبوترانم را نسل به نسل ارتقا بدهم. برای اینکار باید دست به قلمم هم خوب باشد و هر چیزی را بنویسم از جمله شجره و پشت کبوتران و اطلاعات تغذیه و نتایج پرواز را به طور مرتب ثبت کنم. این کار (اصلاح‌نژاد) بسیار نیازمند ثبت کردن است.

اولین قدم برای اصلاح‌نژاد استارت زدن با کبوتران اولیه خوب می‌باشد. مثلاً کبوترانی که ساعت‌های عالی می‌آورند یا ذات خارق‌العاده‌ای دارند. شما باید کبوتر هدف را برای خودتان مشخص کنید که به کجا و چه هدفی می‌خواهید برسید. بعد کبوترانی که ژن‌های موردنظر شما را دارند فراهم آورید. آنگاه از بین این کبوتران باید جفت‌های دهان‌خورده که جوجه‌های خوب می‌دهند را پیدا کنید. هدف‌تان باید این باشد که خانواده‌ای از کبوتران را بسازید که در هر شرایطی در صدر کبوتران دیگر قرار بگیرند.

خب مفهوم ژنوتیپ و فنوتیپ را قبلاً گفته‌ایم. فنوتیپ ویژگی‌های ظاهری کبوتر است که می‌بینیم اما ژنوتیپ چیزی است که کبوتر به خاطر ژن‌هایش انجام می‌دهد. در واقع وقتی کبوتر کاری را انجام می‌دهد (مثلاً یک حرکت متفاوت)، عاملش یا محیط است یا ژن‌های کبوتر. بیشتر کبوتربازان کنترلی بر مجموعه ژن‌های کبوترانشان ندارند و فقط با فنوتیپ کبوتر کار دارند، مثل همان گروبندی که در بالا مثال زدیم. این افراد حتی اگر جوجه‌کشی هم کنند برنامه‌ی جوجه‌کشی‌شان چندان علمی نیست و عموماً یک راهکار یا روند پایدار موفقیت‌آمیز در اصلاح‌نژاد ندارند.

سیستم های جفت اندازی به طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱- جفت اندازی بیگانه

۲- همخون جفت زدن

فرق این دو چیست؟ فرق‌شان این است که با بیگانه جفت زدن در واقع تغییرپذیری را زیاد می‌کنیم و از بین جوجه‌های متفاوت بهترین‌ها را برمی‌گزینیم. اما همخونی برای کم کردن تغییرپذیری است. البته ممکن است در آغاز راه همخونی کمی تغییرپذیری بالا باشد ولی با حذف ژن‌های نامطلوب کم‌کم به کبوتران یکدست‌تری می‌رسیم. همخونی هدفش محدود کردن خزانه‌ی ژنی کبوتران به ژن‌های خوب است. با همخونی نتایج جوجه‌کشی بیشتر قابل پیش‌بینی می‌شوند و به تدریج درصد بیشتری از جوجه‌ها را با کیفیت مطلوب درمی‌آوریم.

اگر یک نر یا یک ماده‌ی استثنایی داریم می‌توانیم با جفت‌زدن آن با جوجه و نوه و نتیجه و… خودش، فراوانی ژن‌های این کبوتر استثنا را زیاد کنیم. البته همین کار هم باید با دانش کافی انجام شود و اینطور نیست که یک مبتدی به راحتی از این روش نتیجه بگیرد. بدترین کار این است که همخونی را با هر کبوتری تست کنیم. مطمئن باشید اگر با کبوتر استثنایی شروع کنید زود نتیجه می‌گیرید. جوجه باطل هم ممکن است زیاد بگیرید اما شما یک «هدف» دارید و برای رسیدن به آن تلاش می‌کنید. این جوجه باطل حذف می‌شود و مشکلی ندارد. ممکن است از ۱۰ جوجه یکی مطلوب شما باشد یعنی مجموعه‌ای از ژن‌های مطلوب موردنظر شما در او جمع شده باشند. همان یکی برای شما دنیایی ارزش دارد آن‌ هم ارزش ژنتیکی. پس اینکه گروبندها با همخونی مخالفت می‌کنند حق دارند، چون آن‌ها اصلاح‌کننده‌های خوبی نیستند. کبوترهواکن‌های خوبی هستند. برای آن‌ها به دست آوردن تنها یک جوجه‌ی خوب از بین ۱۰ جوجه یعنی فاجعه!

ناگفته نماند هستند افرادی که در هر دو زمینه هم موفق باشند. ضمناً اینکه می‌گوییم از ۱۰ جوجه یکی خوب می‌شود همیشه کلیت ندارد و برای مثال اینطور می‌گوییم. ببینید بحث انتخاب به شدت بستگی دارد به میزان سخت‌گیری شما. اگر خیلی سخت‌گیری کنید احتمال موفقیت پایین می‌آید و اگر کمتر سخت بگیرید ممکن است از هر ۱۰ جوجه ۸ تا مقبول باشند. پس اینطور نیست که همخونی جوجه‌های خراب زیادی بدهد. جوجه‌ی همخون باید پا‌به‌پای جوجه‌ی غیرهمخون بپرد و می‌پرد. منظور از خراب همان نامطلوب از نظر هدف شماست. وقتی شما ده جوجه می‌گیرید مسلماً جوجه‌ای که از همه برتر است را برای ساختن لاین برمی‌گزینید و وقتی ۱۰۰ را داشته باشید به ۹۰ کاری ندارید.

ادامه‌ی خواندن… “روش‌های ایجاد لاین”

به قلم: حسین-اص.

در مورد اصلاح‌نژاد به کمک همخونی مطالب تئوریک زیادی گفته شد. در اینجا قصد دارم برنامه‌ای کاربردی برای اصلاح‌نژاد معرفی کنم. هدفم این است که شما روح حاکم بر روش‌های  اصلاح‌نژاد را درک کنید و بفهمید که استراتژی اصلاح‌نژاد چیست و چگونه عمل می‌کند.

ابتدا نکات مهم مطالب گفته شده قبلی را مرور کنیم:

۱- تمام صفاتی که کبوتر دارد تحت‌تاثیر دو مولفه‌ی ژنتیک و محیط می‌باشد.

گفتیم که مولفه ژنتیک محدوده و مرز نهایی پتانسیل را برای ما مشخص می‌کند در حالی که محیط تعیین می‌کند که چقدر از پتانسیل به فعل در بیاید. نمونه‌ای از مدیریت عنصر محیط: نحوه آب و دان دادن کبوتر در شب قبل از مسابقه است. نمونه‌ای از مدیریت عنصر ژنتیک: چی را با چی جفت بیاندازیم و کدام را نگه داریم کدام را رد کنیم.

۲- کبوتری که ما جفت می‌کنیم باید هموزیگوتی بالا و هتروزیگوتی کم داشته باشد.

توضیح: ما می‌خواهیم خزانه ژنی کبوتران‌مان محدود به ژن‌های ممتاز باشد و ژن‌های به‌دردنخور را به تدریج حذف کنیم تا بتوانیم جوجه‌های یکدست (از نظر ساعت پرواز) به دست آوریم.

۳- کبوتر گرو باید هتروزیگوتی بالا داشته باشد.

تا اثر ناهنجاری ژنتیکی معکوس شود و اثر هتروزیس به حداکثر برسد.

قبلاً گفتیم، اینکه هم باید هتروزیگوتی را در کبوتران گرو زیاد کنیم و هم هموزیگوتی را در کبوتران جفت کرده، یک تناقض است. در این زمینه راه‌حل عملی‌ای وجود دارد به نام روش پرورش لاین. البته ادعا نمی‌کنم که این روش تنها روش موفقیت‌آمیز در ارتقاء حیوانات اهلی است، روش‌های دیگر هم وجود دارند. ضمناً این روش ابداعی من نیست بلکه روشی است که در دنیا جواب داده است و از خیلی استراتژی‌های دیگر موثرتر بوده. استراتژی پرورش و تلاقی لاین ۷ مرحله دارد که به کمک آن می‌توان نسلی از کبوتران عالی را به وجود آورد و در عین حال از اثرات منفی همخونی دوری کرد. این ۷ مرحله به شرح زیر می‌باشند:

مرحله‌ی ۱- اول ببینید شما چه کبوتری می‌خواهید؟ ایده‌تان از کبوتری که می‌خواهید بسازید چیست؟ این خیلی سوال اساسی و مهمی است. آیا کبوتری می‌خواهید که مایه‌رو باشد یا در ارتفاع متوسط و پایین بپرد؟ بازی کم داشته باشد یا زیاد یا بدون بازی باشد؟ تیز و فرز باشد یا نرم پر؟ سو، رنگ و خال و فاکتورهای دیگر چقدر برای‌تان مهم‌اند؟ این‌ها اهداف شما را مشخص می‌کنند. با پاسخ‌های شما به سوالات بالا یک سری معیار برای انتخاب یا حذف کبوتران به وجود می‌آید که سال‌های سال باید به این معیارها وفادار باشید و روی آن متمرکز شوید. یادم باشد بعد از این مقاله در مورد «انتخاب» که خیلی خیلی مسئله مهمی در همخونی است توضیحاتی بدهم. اگر همخونی یکی از ستون‌های اصلاح‌نژاد باشد «انتخاب»  ستونی دیگر خواهد بود. متاسفانه در ایران همخون کردن به روش اصولی یا انجام نشده یا اگر هم شده به خاطر تابوی موجود علنی و آشکار نشده. بیشترین اشتباهاتی که در ایران در همخونی اتفاق افتاده:

الف. همخون کردن کبوتران متوسط که اصلاً توصیه نمی‌شود و حتی  بعضی از دوستان که می‌خواستند دو کبوتر متوسط را با هم به صورت تستی همخون کنند به شدت با ایده‌شان مخالفت کردم. همخونی فقط برای کبوتران استثنایی و قهرمان توصیه می‌شود. چون این کبوتران حامل ژن‌های عالی هستند که می‌توان آن‌ها را خالص‌سازی نمود.

ب. «انتخاب» غلط، به این معنی که وقتی جوجه همخون حتی با داشتن والدین بسیار عالی عملکرد خوبی ندارد حتماً باید آن را کنار گذاشت و جوجه کشیدن از آن‌ها غلط می‌باشد و به نوعی تکثیر ژن‌های خراب در گنجه است. گلچین کردن در آمیزش خویشاوندی به مراتب باید سخت‌گیرانه‌تر از آمیزش غیرخویشاوندی باشد.

پ. نداشتن استراتژی بلندمدت برای به نتیجه رساندن همخونی. بعضی‌ها تصور می‌کنند که با یکی دو نسل همخونی کبوترانی پشت پاک ایجاد می‌شود یا همخونی را نوعی شگرد محسوب می‌کنند.

ت. مدیریت ضعیف گنجه از نظر بهداشتی و درمان بیماری‌ها و تغذیه. در گنجه‌ای که باکتری سالمونلا حضور دارد کبوتران بالغ ظاهرشان سالم است اما ناقل بیماری هستند. در این گنجه‌ها جوجه‌ها ممکن است به سادگی تلف شوند و احتمال دارد آن را به اشتباه به حساب معایب همخونی بگذارند. در صورتی که اشکال از جای دیگری است. یا نمونه دیگر از بین رفتن کبوتران همخون در اثر یک بیماری ساده که درمان ساده‌ای دارد می‌باشد. این‌ها ناشی از ضعف شناخت و درمان بیماری‌ها است. وقتی ما مسئولیت نگهداری چند کبوتر را به عهده گرفتیم و به قول معروف به عشق آن‌ها عشقبازی می‌کنیم موظفیم برای حفظ سلامتی آن‌ها از هیچ تلاشی فروگذار نکنیم و شناخت خود را از بیماری‌ها و راه‌های درمان آن‌ها افزایش دهیم.

ادامه‌ی خواندن… “استراتژی پرورش لاین”

به قلم: حمید ضیا.

همخونی موافقان و مخالفان خودش را دارد و هر کدام استدلال‌هایی ارائه می‌نمایند و سعی در اثبات نظر خود دارند. بیایید نگاهی بیاندازیم به مهم‌ترین دلایلی که مخالفان همخونی بیان می‌کنند و آن‌ها را بررسی کنیم. این شبهات به شرح زیرند:

۱- همخونی باعث ایجاد ناهنجاری‌های ژنتیکی می‌شود.

توضیح: ناهنجاری ژنتیکی هم در آمیزش خویشاوندی (همخونی خودمان) وجود دارد هم در آمیزش غیرخویشاوندی. در آمیزش غیرخویشاوندی فراوانی‌اش حدوداً دو تا دو‌و‌نیم درصد است. در همخونی این رقم به حدود ۵ درصد می‌رسد، یعنی احتمال بروز ناهنجاری ژنتیکی در همخونی دو تا دو‌و‌نیم برابر بیشتر می‌شود. با این حال درصد این پیشامد بسیار کوچک است و آن هم به دلیل بروز ژن‌های زیان‌آور مغلوب به صورت هموزیگوت است. خب این مسئله ضعف‌های ژنتیکی کبوترمان را نشان می‌دهد و جوجه‌های معیوب مسلماً جزو حذفی‌ها قرار می‌گیرند. جوجه‌های سالم هم به خاطر عملکرد ضعیف‌شان حذف می‌شوند. اصلاً در همخونی شما باید در هر زمانی آماده برخورد با جوجه‌های مشکل‌دار باشید و آن‌ها را از گردانه‌ی تکثیر خارج کنید. چرا می‌گویند همخونی سالیان دراز به طول می‌انجامد؟ با یکی دو نسل که شما نمی‌توانید خالص‌سازی به وجود بیاورید. صبر و حوصله می‌خواهد و یک برنامه‌ی بلند‌مدت. اصطلاحی هست به نام «استراتژی اصلاح نژاد». استراتژی یعنی طرح و برنامه‌ی بلندمدت برای رسیدن به هدفی خاص. نگفتند تکنیک اصلاح‌نژاد. نگفتند تاکتیک اصلاح‌نژاد. شگرد نیست، یک برنامه‌ی بلندمدت و هدف‌دار است. ضمناً عمل گلچین کردن در همخونی به شدت سختگیرانه اعمال می‌شود و شما با چندین بار جوجه‌کشی شاید یک جوجه‌ی دلخواه بدست آورید آن هم نه به خاطر ضعف شیوه‌ی همخونی بلکه به خاطر احتمالات است. وقتی شما مثلاً ۲۵% شانس موفقیت دارید یعنی در محتمل‌ترین حالت از هر ۴ جوجه یکی‌شان مطلوب خواهد بود. حالا شاید این یک جوجه همان اول به دست آید (مثلاً در ۲ ماه) شاید هم ده تا جوجه بگیرید تا به آن جوجه برسید (یعنی در ۲ سال). قرار نیست همه‌ی جوجه‌های همخون خوب از آب در بیایند. کسی هم منکر این مسئله نیست.

۲- جوجه‌های همخون اکثراً به سن بلوغ نمی‌رسند و از بین می‌روند.

گفتیم که همخونی باعث بروز ژن‌های مغلوب (مطلوب یا نامطلوب) در فنوتیپ (خصوصیات قابل مشاهده) کبوتر می‌شود. افزایش میزان مرگ‌و‌میر جنینی و تلفات در مراحل اولیه‌ی زندگی که در اثر همخونی دیده می‌شود بیان کننده‌ی هموزیگوت شدن ژن‌های مغلوب در اثر همخونی می‌باشد. این موضوع سال‌هاست که مقبولیت همگانی یافته است.

یکی از دوستان می‌گفت من همخونی را تجربه کردم و مشاهده کردم که اکثر جوجه‌هایم به سن بلوغ نرسیدند و تلف شدند به خصوص در جوجگی. خب این به دلیل وجود ژن‌های کشنده به صورت مغلوب در کبوتران اولیه است. اگر می‌خواهید از همخونی سریع‌تر نتیجه بگیرید باید از کبوتران استثنایی و آس (تک و بی‌نظیر) استفاده کنید نه هر کبوتری که صرفاً پرش بالا داشته باشد. این کبوتران استثنایی ترکیب ژنی خوبی دارند و سریع‌تر شما را به مقصود می‌رسانند. به این کبوتران اصطلاح «سوپرکبوتر» داده‌اند. البته این تقصیر شما نیست که این اتفاق‌ها برای‌تان می‌افتد چون در ایران چیزی به نام شجره‌نامه‌ی کبوتر وجود ندارد. در استراتژی اصلاح‌نژاد یک سری مسائل باید رعایت شود. یکی از آن‌ها «ثبت انساب (Breeding Registry)» است. یعنی برای اصلاح‌نژاد باید از کبوترهایی استفاده کنید که شجره‌نامه داشته باشند. اجداد کبوتران به‌طور کامل و در جزئیات باید شناخته شده باشند و این منحصراً شرط اساسى رسیدن به هدف موعود است. هر پرنده اصلاح‌نژادى با یک شماره‌ی دائمى شناسائى می‌شود و بایستى وارد دفتر ثبت انساب یا کامپیوترتان شود.

هویت حیوان بایستى ثبت شده و عملکرد آن مورد پایش قرار گیرد تا بتوان کارائى حیوان را از نقطه‌ نظرات مختلف افزایش داد و در عین حال، تنوع ژنتیکى هم حفظ گردد. تلاقى همخون حیوانات بدون اطلاع از شجره‌نامه و انساب، یک بازى کورکورانه و بیهوده بوده و سزاوار نیست که اصلاح‌نژاد نامیده شود و ممکن است باعث اثرات سوء ناشى از همخونى شده و نتایج مهلکى در پرورش جوجه‌ها داشته باشد.

پیشکسوتان قدیمی که سال‌های سال یک نژاد را پرورش می‌دادند گاهی می‌آمدند کبوتری از نسل فلان پیشکسوت را با کبوتران شناخته شده‌ی خودشان تن می‌کردند و می‌شدند سرسلسله‌ی نسلی جدید و برتر. پس اطلاع از دودمان کبوتر خیلی به ما کمک می‌کند که بفهمیم به چه جهتی حرکت کنیم.

ادامه‌ی خواندن… “بررسی کامل‌تر اصلاح‌نژاد از راه همخونی”