مقدمه‌ای بر اصلاح و ارتقاء ژنتیکی‌ کبوتر

به قلم: مجید ز.

دوستان عزیز!

در باره‌ی طرز و نحوه‌‌ی تلفیق‌کردن و فواید و مضرات آن، چیزی که به نظر من نقش محوری در این کار دارد، شناخت دقیق از نژادهایی است که قرار است تلفیق بشوند. یعنی کسی اگر می‌خواهد تیپلر انگلیسی را برای مثال با کبوتر تهرانی تن کند، باید اول مشخصات ظاهری و خصوصیات اخلاقی و پرشی این حیوان را به‌خوبی بشناسد. من خیلی خوب می‌دانم که این کار جواب نمی‌دهد و چیزی از آب در می‌آید مثل شتر-گاو-پلنگ که نه ساعت پرواز تیپلر را می‌آورد، نه ظاهر و بلندپروازی و سو و  شعور کبوتر ایرانی را دارد. دوستان هم لابد به همین نتیجه در آینده خواهند رسید.
چیزی که در ایران به آن کم‌توجهی می‌شود (ما هم وقتی در ایران بودیم توجه نمی‌کردیم) تغذیه‌ی صحیح کبوتر است. در ژاپن با بهبود تغذیه، ظرف نیم قرن قد متوسط مردم را یازده سانتی‌متر بلندتر کردند. یعنی در این حد موضوع شناخت از تغذیه اهمیت دارد.
آن‌طور که از قرائن پیداست، تغذیه در ایران، هم‌چنان همان حالت سنتی خودش را دارد، هر چند بعضی با درک به‌روز از موضوع، در صدد بهبود آن برآمده‌اند. در گروها شرط این است که کبوتر در گرماگرم تیرماه، با خوردن فقط ارزن ساعت بیاورد! توجهی نمی‌شود که برای ساعت بالا، مکانیزم و متابولیسم بدن کبوتر به چه سوختی احتیاج دارد. توجه نمی‌شود که نوع تغذیه برای هر موجود زنده‌ای تعیین‌کننده است. بعضی‌ها حتا آب‌تنی کبوتر را قبل از مسابقه قدغن می‌کنند، انگار قرار است به حیوان شکنجه بدهند! انگشت پایش را می‌برند یا دماغش را برمی‌دارند که به‌اصطلاح نشان بگذارند، تو گویی این پرنده اسیر دست عده‌ای حیوان‌آزار است. دنیای کبوتربازی امروز، با مطالعات وسیع و کار شبانه‌روزی که روی آن می‌شود، دنیای این‌جور حرکات زننده نیست.
گرفتاری این‌جاست که بعضی از میدان‌داران و معرکه‌گردانان در وبلاگ‌های کبوتر، خود مبلغین جدی این‌جور حرکات هستند و حتا قطع‌کردن انگشت کبوتر را آموزش می‌دهند… که جای تاسف دارد!

قریب به اتفاق کبوتربازان هنوز از خواص دانه‌های مختلف بی‌خبرند و نحوه‌ی دان‌دهی درست و علمی را نمی‌دانند؛ هنوز تفاوت میان ویتامین‌ها و مکمل‌ها و فایده و ضرر و مقدار و نحوه‌ی استفاده از آن‌ها را به‌خوبی نمی‌دانند؛ نحوه‌ی رسیدگی و نگهداری علمی کبوتر و مقابله با بیماری‌ها را خوب بلد نیستند. با مشاهده‌ی کوچک‌ترین نشانه‌ای از بیماری، پرنده‌ی زبان‌بسته را می‌بندند به انواع آنتی‌بیوتیک‌ها و سیستم ایمنی بدنش را ناخودآگاه از کار می‌اندازند، تا مساعد شود برای انواع دیگر بیماری‌ها و همین‌طور چرخه‌ی سرایت بیماری در گنجه‌شان ادامه پیدا می‌کند. کسی اگر قهرمان وزنه‌برداری هم باشد و کلیه‌اش تیر بکشد، نمی‌تواند وزنه بزند. خلاصه که همان چیزهایی که در جامعه عرف است را ادامه می‌دهند، بدون کم‌ترین بررسی انتقادی و مطالعه‌ی موضوعی آن. کبوتربازی نیز مثل هر ورزشی و کلاً همه‌ی ارکان زندگی، بایستی در مسیر اصلاح قرار بگیرد تا رشد کند.
من شک دارم کم‌تر کبوتربازی از آناتومی بدن پرنده و کارکرد بخش‌های آن اطلاع حتا پایه‌ داشته باشد. اصلاً برای خیلی‌ها، این‌طور بررسی‌ها خیلی لوکس و سوسول‌مآبانه ارزیابی می‌شود و مورد تمسخر قرار می‌گیرد!
وقتی صحبت از تن‌کردن هم‌خون پیش می‌آید، چنان برافروخته می‌شوند، تو گویی به‌شان بدترین ناسزاها را گفته‌اند، در صورتی که تمام اساتید و رکوردداران این فن -چه کبوتران پرشی و چه مسافتی- همه (با تاکید می‌گویم) هم‌خون جفت کرده‌اند و مراحل آن‌را طی کرده‌اند تا رسیده‌اند به سو و ذات مورد نظر خودشان و به قولی، کبوتر خود را ساخته‌اند. تا موقعی که با مسئله‌ی کبوتر متعصبانه و غیر علمی برخورد شود، نمی‌شود سطح آن‌را ارتقا داد. به همین دلیل، خیلی از دوستان، به‌جای دیدن درست مسئله و پیداکردن راه حل برای آن (که آموزش علمی خود از طریق سایت‌های حرفه‌ای کبوتر به زبان انگلیسی است)، موضوع را دور می‌زنند و مثلاً تیپلر را می‌دهند دست کبوتر تهرانی تا ضعف آگاهی خودشان را بپوشانند. گرفتاری دقیقاً در همین‌جاست. بر خلاف ادعای مدعیان، هیچ کبوترباز حرفه‌ای در اروپا یا آمریکای شمالی، نژاد کبوترها را تلفیق نمی‌کند. بر عکس، آن‌ها را هم‌خون تن می‌کنند تا نژاد کبوترهای‌شان پاکیزه و یک‌دست بشود.
کبوتربازی مثل هر رشته‌ی دیگری یک ورزش است که اتفاقاً با اقبال زیادی همراه بوده. بایستی دانایی خود را با مطالعه‌ی کتاب‌ها و سایت‌های مطرح افزایش داد و مراحل آن‌را چون هر ورزش دیگری طی کرد تا به آگاهی رسید. بدون جدی‌گرفتن و ریشه‌ای برخورد کردن با ورزش مفرح کبوتربازی نمی‌شود فهم آن‌را گسترده کرد و ارتقا داد. در این رشته، بایستی تمام مدت دانشجو و دانش‌پژوه بود و نتیجه‌ی کنکاش‌های خود را با دیگران به تبادل گذاشت و به روی نقدها رویی گشاده داشت تا همه‌مان بتوانیم از هم یاد بگیریم.