برگردان به فارسی: حمید ضیا.
مقالهی زیر نوشته آقای E. W. MATTHEWS یکی از بهترین و علمیترین مقالاتی است که در مورد جوجهپرانی نوشته شده. این مقاله در مورد کبوتر TIPPLER (منظور همان TIPPLER اروپایی است نه کبوترهای پاکستانی یا هندی) نوشته شده. دلیل ترجمه این مقاله به فارسی این است که در آن نکات بسیار خوبی را میتوان یافت که به کار جوجه پرانهای ایرانی بیاید. این مقاله به THIRTY-SIX STAGES FOR THE FLYING TIPPLER NOVICE معروف است. اکثر TIPPLER بازها از آن استفاده میکنند. وقتی شما این مقاله را بخوانید به تفاوتهای این روش با جوجهبازی ایرانی واقف خواهید شد. در اینجا باید یادآور شویم که بعضی از این نکات، کاربردی برای کبوترهای ایرانی ندارند و ما نیز بهدلیل اینکه کبوتر TIPPLER نداریم از آنها استفاده نمیکنیم.
۳۶ مرحله برای پراندن جوجههای جوان
۱- وقتی که جوجههای شما ۵ هفتهای شدند باید آنها را از والدین جدا کنید و در یک گنجه جداگانه نگهداری کنید.
۲- برای ۲-۳ روز اول آب و دان را در اختیارشان بگذارید تا اطمینان حاصل کنید حتماً آب و دان میخورند.
۳- حالا باید بعد از ۲-۳ روز به آنها دان داد و فقط آب را بعد از دان دادن در اختیارشان گذشت.
۴- وقت مناسبی است که جوجهها را به پشتدریها یا ولشوییها معرفی کنید. در این مرحله شما باید پشتدریها را با جوجهها در یک گنجه نگهدارید.
۵- پشتدریها برای جوجهها خانه را تداعی میکنند. وقتی که جوجهها ۶ هفتهای شدند به آنها فقط روزی یکبار دان میدهیم (مقدار و نوع آن را بعداً توضیح میدهم) بهطوریکه بهدنبال دان بدوند. پشتدریها بهزودی آنها را راهنمایی میکنند، چون همیشه گرسنه هستند. حالا میتوانید که آنها را از جوجهها جدا کنید و فقط در زمان دان دادن برگردانیدشان.
۶- در این مرحله جوجهها میدانند که پشتدریها در رابطهی مستقیم با غذا هستند. سعی کنید پشتدریهای شما کبوترانی سفید و درشت باشند.
۷- این مرحلهی اول جوجهپرانی است.
۸- حالا وقت آن است که جوجهها را با محیط بیرون آشنا کنید. اینجا به یک خانهتور احتیاج دارید. بهتر است که شما جوجهها را بعد از ظهر در زیر تور رها کنید تا زمانی که وقت دان دادن در غروب میشود آنها را صدا زده و با پشتدریها آب و دان بدهید.
۹- اکنون کنجکاوی شما میخواهد بداند که چه موقع میشود که جوجهها را رها کرد؟ فراموش نکنید که جوجهها در این سن بالهایشان از مغزشان قویتر است (احتمال باخت رفتن هست). بهترین زمان برای آزاد سازی جوجهها زمانی است که رنگ چشمان آنها تغییر میکند. این تغییر رنگ نشانگر این است که جوجه عاقلتر شده. در این زمان جوجهها تقریبا ۸هفته سن دارند. شما میتوانید پشتدریهای گرسنه را بر پشت بام رها ساخته و دان بپاچید و همزمان جوجهها را آزاد سازید تا به دنبال دان بدوند. با پاچیدن دان روی بام و داخل گنجه، جوجههای شما راه ورود و خروج را یاد میگیرند. بعد از این تمرین کوتاه آنها را صدا کرده و در داخل گنجه دان و آب بدهید. این کار را برای مدتی به هنگام غروب تکرار کنید تا وقتی که جوجهها آماده پریدن بشوند. در صورتی که جوجهها بلند شدند اطمینان حاصل کنید که پشتدریهای گرسنه شما همیشه حضور دارند و به دنبال دان بر روی بام شما در حرکت هستند.
۱۰- با تصور اینکه جوجههای شما بعد از ظهرها چند باری بالا و پائین شدهاند، وقت آن است که آنها را بدون حضور پشتدریها آزاد کنید. بعد از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پشتدریها را رها کنید. دیدن پشتدریها یاد آور غذا و خانه برای جوجهها است. به همین دلیل آنها پائین خواهند آمد و به محض نشستن، آنها را صدا و جا کرده و دان و آب بدهید.
۱۱- این روش به همین ترتیب ادامه خواهد یافت. هر بار اجازه بدهید که تیپ شما طولانی تر بپرد. منظورم از طولانی تر، ساعات طولانی نیست بلکه فقط ۲ یا ۳ ساعت است.
۱۲- تا به الان جوجههای ما باید کاری را که از آنها انتظار داریم انجام داده باشند (این کار پریدن تا زمانی که آنها را صدا زده و جا کنیم است). این مرحله در حقیقت مرحله پرورش فکری برای جوجه میباشد، اکنون ما باید بر روی مرحله استقامت فیزیکی یا جسمی جوجهها کار بکنیم. این مرحله برای من چه سر بلند بیرون بیایم چه نیایم بهترین مرحله میباشد که به قضاوت من در مورد جوجهها بستگی دارد.
۱۳- یک تشبیه برای درک مطلب: در نظر بگیرید که یک اتومبیل دارید که باک پر از بنزین آن شما را تا ۳۰۰ کیلومتر خواهد راه برد. در آغاز راه اتومبیل شما با باک پر در سنگینترین وزن خود قرار دارد. نکته دیگر این است که اتومبیل شما باید در شرایط خوبی باشد که برای شما در طول مسیر مشکل ایجاد نکند. خوب حالا جوجههای ما باید برای روز آزمایش (با ساعات طولانی) هم شکمشان سیر باشد و هم ساز باشند. با توجه به مثال اتومبیل، فرض میکنیم که جوجهی شما در آغاز روز اول پرش، ۳۰۰ گرم وزن دارد، و در آخر روز بعد از مصرف سوختش ۲۲۰ گرم. حالا فرض کنید که شما با همان اتومبیل میخواهید فقط ۲۰ کیلومتر مسافرت کنید. مطمئناً شما احتیاجی به باک پر از بنزین ندارید.
۱۴- پس شما سوخت کمتری در باک میریزید، بهعلاوه اتومبیل شما سبکتر خواهد بود. بنابراین اگر شما میخواهید که جوجههایتان فقط ۳ تا ۴ ساعت بپرند، شکم آنها را پر نکنید. با این حال این روش به این معنی نیست که شما اگر جوجههایتان را سیرِ سیر (و در نتیجه چاق) بکنید آنها کل روز را برایتان خواهند پرید. نه این درست نیست. جوجههای شما باید از نظر فیزیکی مرحله به مرحله ساخته شوند مثل تمام ورزش کاران خوب. حالا تصور کنید که جوجههای شما بعد از پراندن در ساعت ۴ صبح به مدت ۱۴ ساعت پریدهاند، در این زمان آنها بیشتر سوخت خود را مصرف کردهاند و سبکتر شدهاند. در طول این مدت شما آنها را در آسمان میبینید و متوجه تغییر در پریدن آنها در طول روز میشوید. در آخر روز کبوتر شما به جای بال زدن قوی، سعی میکند که بر روی باد سوار شود، برخلاف اول صبح که پر از دان و انرژی بود.
۱۵- از این مساله نتیجه میگیریم که میتوانیم تمرینات را با پراندن کبوترها در بعدازظهر وقتی که فقط به اندازه کافی دان در شکم دارند شروع کرد. این روش تداعی این را میکند که کبوتر شما اگر با شکم پر اول صبح پرانده شود به هنگام غروب این مقدار سوخت در جیره خواهد داشت.
۱۶- حالا برمیگردیم به سراغ جوجهها. با این فرض که آنها از نظر عقلی بالغ شدهاند و ما خطر باخت دادن، هرز نشستن و یا زود نشستن آنها بدون اینکه آنها را صدا کرده باشیم را پشت سر گذشتهایم.
۱۷- اکنون ما برای خودمان یک روز موعود را تعیین میکنیم. مثلاً ۳ هفتهی دیگر. ما باید جوجههایی داشته باشیم که در بهترین شرایط جسمی هستند. زیرا که در این میان جوجههایی هستند که اشتباهاتی خواهند کرد که بالفعل ما آنها را از تیپ جدا خواهیم کرد. به این ترتیب در انتها شما یک تیپ از بهترینها خواهید داشت. برای اینکه یک تیپ هماهنگ داشته باشید شما باید جوجههایی را که حتالامکان از نظر وابستگیهای خونی یا جسمی شبیه به هم هستند را انتخاب کنید. همچنین میتوانید آنها را از روش پریدنشان انتخاب کنید. دقیقاً به مثابه چند نفر که به طور رندم برای مسابقه پیادهروی طولانی انتخاب شده باشند، مسلماً آن کسی که به سختی راه میرود و سعی در حرکت با گروه را دارد زودتر از بقیه خواهد برید. جوجهها باید در یک گنجه با اتاقکهای مجزای کوچک قرار بگیرند بهطوریکه همدیگر را نبینند. ندیدن همدیگر برای جوجهها به مهمی کهنهترها نیست مخصوصا مادهها. کبوترها باید بهطور جداگانه با قرار دادن جادانی در داخل هر اتاقک دان داده شوند. این اتاقکها باید به سایز ۴۰x ۴۰ x ۴۰ سانتیمتر باشند. کبوترها باید شبها دیر وقت دان داده شوند و بعد از ۲ ساعت به آنها آب که شامل پاک کنندهی روده میباشد داده شود. من از نمک Epsom (مترجم: گوگل آن را «نمک فرنگی اصل» ترجمه کرد) استفاده میکنم. نام علمی آن مگنزیوم سولفات است (MgSO۴+۷H۲O,(Hydrated Magnesium Sulfate. من یک قاشق غذا خوری در یک لیتر آب مخلوط میکنم. من از نمک EPSOM به این دلیل که تمام جوجهها شکمهایشان پاک شود و با هم آغازی هماهنگ داشته باشند استفاده میکنم. برای اینکه مطمئن شوید که این هماهنگی رعایت شده، باید این کار را از پائین شروع کرد (منظور از پائین، آخر روز است). روز بعد کبوتران شما شاید کمی غمزده به نظر بیایند. نگران نباشید و به آنها تا شب آن روز دان ندهید؛ فقط گنجهی خود را تمیز کنید. در زمان تمرینات ما برای دان از جو پاک نکرده که بههمراه پوست آن است استفاده میکنیم. جو تأثیری را که ما میخواهیم داشته باشد دارد، بهطوریکه که انرژی زیادی به کبوتر نمیدهد و باک پرنده را پر نمیکند.
۱۸- کبوتران شما بعد از تغذیه ساکت و راضی خواهند بود زیرا شکم آنها به مقدار کافی پر شده و همچنین با این کار ما اطمینان حاصل میکنیم که اعضای گوارشی پرنده به صورت بر عکس عمل نمیکنند.
۱۹- اگر برای شما فراهم کردن جو مشکل است از چیزی شبیه به آن که در دسترس دارید استفاده کنید. این دان باید پاک نکرده باشد (سبوس داشته باشد). به این دلیل که سبوس به سیستم گوارشی آسیب نمیرساند و از طرفی انرژی آن مد نظرمان نیست.
۲۰- در روز دوم تیپ را در بیاورید. اگر جوجهها تمایلی به پریدن نشان ندادند به آنها فشار نیاورید. ممکن است که آنها وضیعت ضعف داشته باشند و حریص غذا باشند. از طرفی دیگر ممکن است که بلند شوند و خیلی سرحال بهنظر بیایند. از این دو حالت یک نتیجه گیری میشود کرد. اگر تیپ شما به محض آزاد شدن آنطوری که میخواهید به پرواز در آمد و شما بعد از یک ساعت پشتدریها را رها کردید و آنها نشنستند نشانگر این است که شرایط وضعی آنها خوب است. حال اگر برعکس بود و جوجهها شوقی به پرواز نشان ندادند نشانگر این است که از وضعیت ضعیفی برخوردارند. از گذاشتن این دو در کنار هم میتوانیم نتیجه بگیریم که چه مقدار باید به دان آنها اضافه کرد تا به حالت اول یعنی شاداب و آماده برای پرش در بیایند. این کار را به این صورت انجام میدهیم. در اینجا من از لفظ «چینهپُر» استفاده میکنم. برای اینکه مقدار چینهپُر برایتان مشخص بشود اینکار را بکنید. یک دستمال جیبی از نوعی که پدر بزرگ شما همیشه در جیب داشت را گرفته و در وسط آن مقداری دان بریزید طوریکه بتوانید ۴ گوش دستمال را به هم رسانده و آنرا تاب بدهید. این مقدار باید با مقداری که در چینه دان کبوتر بعد از اینکه کاملا سیر شده است برابری کند. با زیاد یا کم کردن این مقدار شما اندازه دقیق دان کبوتر را بدست خواهید آورد، اکنون دستمال را باز کرده و دان آنرا داخل ظرفی که برای اندازهگیری در نظر دارید بریزید.
۲۱- به این ترتیب کار ما با یک اندازهگیری ساده راحتتر شده. فقط ما باید کیفیت غذا (مترجم: هر کجا که صحبت از کیفیت غذا یا دان میشود منظور همان انواع دانهها به صورت مخلوط میباشد، مثل ترکیب ارزان، گندم، جو، قرهماش و دانههای دیگر.) را بر حسب احتیاج انرژی مورد نظر به کنترل در بیاوریم. این انرژی برای پریدن کبوتر بر حسب زمان پرش متغییر است. اگر ما کبوترانی که از نظر روحی آماده و از نظر غذا کنترل شده هستند را در اختیار داشته باشیم فقط به یک چیز دیگر احتیاج داریم که بتوانیم بهترین نتیجه را بگیریم. این چیزی نیست به جز برداشت و قضاوت کبوترباز از پریدن کبوترهایش. اگر شما به محض اینکه احساس کردید که جوجهی شما دارد خسته میشود و آن را نادیده گرفتید و در نتیجه جوجه پائین آمد و نشست، شما از یک جوجه خوب یک پرنده خودسر و تنبل بوجود خواهید آورد. حال اگر به محض احساس کردن نشان خستگی پشتدریهایتان را در آوردید و این را به جوجه نشان دادید که شما به او اجازه میدهید که بنشیند نه بخاطر اینکه خسته است بلکه بخاطر اینکه شما اینطور صلاح دیدهاید، آنوقت شما یک پرنده خوب و تبیت شده خواهید داشت. لپ کلام این است که جوجه باید بفهمد که بخاطر اینکه سوختش را تمام کرده نباید پائین بیاید بلکه باید آنقدر بپرد تا شما به او اجازه نشستن بدهید.
۲۲- تجربه نشان داده است که شما باید از نتیجهی پریدن جوجهها، کیفیت دان آنها را بدست بیاورید. تصور بر این است که تیپ شما به نوعی غذا داده شده که میتواند یکونیم الی سه ساعت بپرد. تمام جوجهها به کمیّت و کیفیت مساوی دان داده شدهاند. حالا بعد از یکونیم تا دو ساعت یکی از جوجهها خود را نشان میدهد و کم کم پائین میآید و شما پشتدریها را آزاد میکنید و جوجه دوم نیز اولی را دنبال میکند و جوجه سوم بعد از ۱۰ یا ۱۵ دقیقه خود را نشان میدهد. این به این معنی است که ما یک تیپ ناهماهنگ داریم. حال این سوال پیش میآید که چکار باید کرد؟ آیا باید جوجهای را که زود پائین آمد را به زور به یکونیم الی سه ساعت برسانیم یا این که دان آن جوجه آخری را که با وجود خستگی و پشتدریها نمیخواست پائین بیاید را کم کنیم تا او هم به مانند بقیه زودتر بنشیند؟
۲۳- در اینجا کبوترها را با هم مقایسه کنید و یادداشت بردارید، مخصوصاً کبوتر اول و سوم را (مترجم: در اینجا یادآور میشوم که این متن در مورد کبوتر tippler نوشته شده. تیپلرها را معمولاً در تیپهای سه تایی و بعضی وقتها، حد اکثر هفت تایی میپرانند.). ما میدانیم که کبوترهای اول و سوم برعکس همدیگر هستند و اصولاً کبوتر دوم در مکان درست قرار دارد.
۲۴- بنابر این با کم کردن دان پرندهی سوم و اضافه کردن به دان پرندهی اول ما باید بعد از ظهر روز بعد سه عدد پرنده هماهنگ داشته باشیم. ما باید سه کبوتر که یک مقدار سوخت دارند و بعد از سه ساعت همزمان سوخت آنها تمام میشود داشته باشیم.
۲۵- باتوجه به اینکه ما کبوترانی هماهنگ داریم و مهارت کافی در مقدار دان آنها بدست آوردهایم، میتوانیم کیفیت دان آنها را تغییر بدهیم. این کار را با اضافه کردن ۲/۱ گندم به ۴/۱ جو انجام میدهیم (مترجم: منظور اینست که اندازهی ۴/۱ جو را به دست بیاورید و به اندازه نصف آن به دان جوجه گندم اضافه کنید یعنی یک هشتم کل دان.). حالا جوجهها باید یک روز در میان پرانده شوند و باید قادر باشند که ۴ تا ۵ ساعت بپرند. بعد از پرش پشتدریها را در آورده و آنها را جا کنید. این کار برای ۱۰ روز به همین ترتیب ادامه خواهد داشت.
۲۶- حالا ما تیپی داریم که همه اعضای آن با هم آشنا و هماهنگ هستند و طوری کت میزنند که اگر فرضاً آنها را صبح پرانده بودید دقیقاً مثل حالا در آخر روز میپریدند. در زمان این تمرینات باید به جوجهها انواع و اقسام دانهها را داد. این دانهها برای اواخر تمرینات لازم هستند. شما میتوانید مقدار کمی به عنوان نمونه و امتحان اکنون به جوجهها فقط در روزی که آنها میپرند بدهید. این مخلوط عبارت است از تخمهای ریزودرشت. تخمهای ریز: تخم کتان، ارزان، تخم شلغم (از نوعی که به پرندههایی قفسی داده میشود) میباشند و دانههای درشت: ذرت و نخود فرنگی خشک هستند. همچنین میتوانید کمی هم نان خرده خشک اضافه کنید. تمام اینها قسمتی از آموزش برای جوجههای جوان است.
۲۷- اکنون ۶ روز به روز موعود مانده است. وقتی جوجهها را بعد از ۳ یا ۴ ساعت پریدن جا کردید این مخلوط را به آنها بدهید. تخمهای ریز، ۱/۴ جو، ۱/۴ نخود فرنگی و ۱/۴ گندم. و بدلیل اینکه ما به طور ناگهانی دان آنها را تغییر دادهایم، باید اطمینان حاصل کنیم که جوجهها زمان کافی برای هضم دان دارند. منظور من اینست که معمولاً ۱۳ تا ۱۴ ساعت طول میکشد تا یک پرنده سالم چینهدانش را خالی کند از طرفی چونکه ما غذای آنها را عوض کردهایم این احتمال همیشه وجود دارد که پرنده ترش کند و کمی ناخوش گردد که البته ما وقت و جائی برای این مشکل نداریم؛ به همین دلیل در آب آنها مقدار کمتری نمک EPSOM میریزیم که به عمل هضم غذا کمک میکند.
۲۸- روز بعد به آنها استراحت میدهیم و همان مقدار روز قبل دان به آنها میدهیم و اگر که دان را به خوبی هضم کردند دیگر به آنها نمک EPSOM نمیدهیم.
۲۹- روز بعد آنها را باتوجه به اینکه ۸ ساعت تا غروب و تاریکی وقت خواهند داشت دربیاورید (یعنی اگر ساعت ۸ شب هوا تاریک میشود شما آنها را ساعت ۱۲ ظهر در بیاورید). اما به آنها اجازه ندهید که بیشتر از چهارونیم یا پنج ساعت بپرند. دلیل: جوجهها به علت کیفیت بهتر غذا دارای انرژی بیشتری هستند و قادر خواهند بود که ۸ ساعت را بپرند اما ما نمیخواهیم که اتفاقی بیفتد و آنها را به سختی در تاریکی شب به پائین بیاوریم و همچنین ما نمیخواهیم که جوجهها باکشان را کلاً خالی کنند.
۳۰- بعد از این پرش آنها را جا کرده و ۱/۲ نخودفرنگی، و ۱/۲ دانهی ریز به آنها بدهید.
۳۱- روز بعد ۱/۲ نخودفرنگی و ۱/۲ گندم بدهید و آنها را در نیاورید.
۳۲- روز بعد ۱/۴ ذرت، ۱/۴ نخود فرنگی و ۱/۲ دانهی ریز. اول ذرت، دوم نخودفرنگی و در آخر دانههای ریز را به آنها بدهید تا حسابی سیر شوند. این وعده باید ۱۲ ساعت قبل از پرش به آنها داده شود. آب آخرین روز را تا یک ساعت بعد در اختیارشان نگذارید که حسابی تشنه باشند و آب زیادی بخورند. حالا آنها را در اتاقکهایشان بگذارید و جایشان را تاریک کنید تا جوجهها به خوبی بخوابند.
۳۳- روز بعد در حالیکه ۱۶ ساعت تا تاریکی شب وقت دارید به آنها آب بدهید و آنها را بپرانید. شما میتوانید بدون هیچگونه دلواپسی به شرط اینکه کبوترهایی سالم و با نژاد داشته باشید روی آنها حساب باز کنید. آنها قادر خواهند بود ۱۲ تا ۱۶ ساعت به راحتی بپرند.
۳۴- امیدوارم که توانسته باشم تا حدودی ایدهی جوجهپرانی را تشریح کرده باشم. با خضوع باید بگویم که این تنها روش دان دادن به کبوتر پرشی نیست. به طوریکه من خودم بعضی وقتها آن را اندکی تغییر میدهم اما اصول آن همیشه یک جور میماند.
۳۵- بدون شک شما باید خودتان شخصاً تجربه کنید.
۳۶- در ضمن همیشه صدف خورد شده و سنگ ریزه GRIT در زمان تمرین در اختیار کبوترهایتان بگذارید.
دیدگاه تازهای بگذارید!